10. Jaarrekening Stap

In het kasstroomoverzicht zijn de stromen voor pensioenuitkeringen opgenomen. Deze lopen via de bankrekening van Stap. De kasstroom van de premies worden rechtstreeks in de verschillende Pensioenkringen verantwoord en komen derhalve niet in het bovenstaande kasstroomoverzicht voor.

Activiteiten
Stap is een algemeen pensioenfonds met een onafhankelijke Bestuur en voert de pensioenregelingen uit voor meerdere Pensioenkringen. De bijbehorende werkzaamheden heeft Stap uitbesteed aan Aegon Nederland N.V. (distributie), TKP Pensioen B.V. (pensioenbeheer) en Aegon Investment Management B.V. (fiduciair beheer).

Eind 2022 zijn er acht Pensioenkringen actief, te weten: Pensioenkring Eastman, Pensioenkring SVG, Pensioenkring Holland Casino, Pensioenkring Douwe Egberts, Pensioenkring Ballast Nedam, Pensioenkring GE Nederland, Pensioenkring TotalEnergies Nederland en Multi-client Pensioenkring 2. Deze Pensioenkringen hebben een eigen wettelijk afgescheiden vermogen. De financiële verantwoordingen van de Pensioenkringen zijn opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële opstelling’ van de acht Pensioenkringen.

Sinds 1 januari 2022 is Pensioenkring TotalEnergies Nederland actief. Per deze datum heeft de collectieve waardeoverdracht van Stichting TOTAL Pensioenfonds Nederland in liquidatie naar de eigen Pensioenkring TotalEnergies Nederland plaatsgevonden. Daarnaast hebben ook de aangesloten ondernemingen van TotalEnergies Nederland de pensioenregelingen per 1 januari 2022 ondergebracht bij de eigen Pensioenkring TotalEnergies Nederland.

De Belastingdienst hanteert voor een algemeen pensioenfonds (inclusief de Pensioenkringen) één fiscaal nummer. Daarom treedt Stap voor bepaalde geldstromen als kassier op voor de Pensioenkringen. Dit betreft onder andere de pensioenuitkeringen en de bijbehorende afdracht van loonheffingen.

Stap is opgericht met een startkapitaal van de initiatiefnemers (pensioenuitvoerder TKP Pensioen B.V. en verzekeraar Aegon Nederland N.V.). Met Aegon Nederland N.V. is in juli 2016 een overeenkomst afgesloten voor bepaalde tijd met een garantstelling voor een periode tot 4 juli 2021. In het licht van de verdere groei van Stap is deze periode verlengd tot eind 2024. In deze periode staat Aegon Nederland N.V. garant voor de financiering van (eventuele) exploitatietekorten van Stap. Stap heeft ervoor gekozen in het belang van de deelnemers, met het oog op een gezonde financiële huishouding, om bij het inroepen van de garantie, eerst de Raad van Toezicht te laten vaststellen dat er sprake is geweest van een beheerste en integere bedrijfsvoering.

Overeenstemmingsverklaring
De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW, de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ) en de Ontwerprichtlijn voor Algemene Pensioenfondsen (aanvulling op RJ610). Het Bestuur heeft deze jaarrekening op 31 mei 2023 vastgesteld.

Verbonden partijen
Er is sprake van een relatie tussen het Pensioenfonds en zijn bestuurders. Voor zover van toepassing zijn transacties met verbonden partijen tegen marktconforme voorwaarden gerealiseerd. Voor de beloning van bestuurders wordt verwezen naar de staat van baten en lasten bij de pensioenuitvoeringskosten. Er zijn geen leningen verstrekt aan, noch is er sprake van vorderingen op, (voormalige) bestuurders.

Referenties
In de balans en de staat van baten en lasten zijn referenties opgenomen waarmee wordt verwezen naar de toelichting.

Continuïteitsveronderstelling
De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de continuïteitsveronderstelling. Voor de toelichting op de continuïteit wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen.

Vergelijking met voorgaand jaar
De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van het voorgaande jaar.

Opname van een actief of een verplichting
Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen naar de stichting zullen toevloeien en de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen en de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Verantwoording van baten en lasten
Baten worden in de staat van baten en lasten opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermindering van een actief of een vermeerdering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Indien een transactie ertoe leidt dat nagenoeg alle of alle toekomstige economische voordelen en alle of nagenoeg alle risico's met betrekking tot een actief of een verplichting aan een derde zijn overgedragen, wordt het actief of de verplichting niet langer in de balans opgenomen. Verder worden activa en verplichtingen niet meer in de balans opgenomen vanaf het tijdstip waarop niet meer wordt voldaan aan de voorwaarden van waarschijnlijkheid van de toekomstige economische voordelen en betrouwbaarheid van de bepaling van de waarde.

De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.

Saldering van een actief en een verplichting
Een financieel actief en een financiële verplichting worden gesaldeerd als nettobedrag in de balans opgenomen indien sprake is van een wettelijke of contractuele bevoegdheid om het actief en de verplichting gesaldeerd en gelijktijdig af te wikkelen en bovendien de intentie bestaat om de posten op deze wijze af te wikkelen. De met de gesaldeerd opgenomen financiële activa en financiële verplichtingen samenhangende rentebaten en rentelasten worden eveneens gesaldeerd verantwoord.

Functionele valuta
De jaarrekening is opgesteld in euro's, zijnde de functionele en presentatievaluta van Stap.

Schattingen
Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt het Bestuur zich verschillende oordelen en schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de desbetreffende jaarrekeningposten. Er zijn geen schattingen opgenomen met een significante schattingsonzekerheid.

Beleggingen
De beleggingen worden gewaardeerd tegen marktwaarde. Het begrip marktwaarde is te beschouwen als synoniem van reële waarde. Onder waardering op marktwaarde wordt verstaan: het bedrag waarvoor een actief kan worden verhandeld of een passief kan worden afgewikkeld tussen ter zake goed geïnformeerde partijen, die tot een transactie bereid en onafhankelijk van elkaar zijn.

Vorderingen en overlopende activa
Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Na eerste verwerking worden vorderingen gewaardeerd op geamortiseerde kostprijs (gelijk aan de verkrijgingswaarde indien geen sprake is van transactiekosten) onder aftrek van eventuele bijzondere waardeverminderingen, indien sprake is van oninbaarheid.

Overige activa
Overige activa bestaan uit direct opeisbare banktegoeden en worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

Stichtingskapitaal en reserves
Stichtingskapitaal en reserves bestaan uit de overige reserves, het weerstandsvermogen en het garantievermogen.

Overige reserves
Stichtingskapitaal en reserves worden bepaald door het bedrag dat resteert nadat alle actiefposten en posten van het vreemd vermogen volgens de van toepassing zijnde waarderingsgrondslagen in de balans zijn opgenomen.

Weerstandsvermogen
Stap houdt per Pensioenkring ten minste een weerstandsvermogen aan van 20 basispunten van het beheerd pensioenvermogen. Het beheerd pensioenvermogen bestaat hierbij uit het balanstotaal van een Pensioenkring, waarbij een negatieve waarde van de derivatenposities van de Pensioenkring in mindering worden gebracht op het balanstotaal. Conform wettelijke voorschriften is het totale minimum weerstandsvermogen 0,5 miljoen en het totale maximum weerstandsvermogen is 20 miljoen.

Garantievermogen
In de overeenkomst tussen Stap en Aegon Nederland N.V. is geregeld dat Aegon Nederland N.V. voor een periode tot 4 juli 2021 garant staat voor (eventuele) exploitatietekorten van Stap. In het licht van de verdere groei van Stap zijn aanvullende afspraken gemaakt over de financiering van de exploitatietekorten. Aegon Nederland N.V. heeft toegezegd voor zover nodig de garantstelling tot eind 2024 te verlengen. Deze aanvullende afspraken zijn vastgelegd in een overeenkomst tussen Stap en Aegon Nederland N.V. Op basis van het verwachte exploitatietekort verstrekt Aegon Nederland N.V. vooraf financiële middelen aan Stap. Hieruit wordt het garantievermogen gevormd. Op het moment dat een exploitatietekort zich voordoet, wordt het exploitatietekort ten laste van het garantievermogen gebracht.

Achtergestelde leningen
De achtergestelde lening wordt bij eerste verwerking gewaardeerd op reële waarde. Na eerste verwerking worden schulden gewaardeerd op geamortiseerde kostprijs (gelijk aan de nominale waarde indien geen sprake is van transactiekosten).

Overige schulden en overlopende passiva
Overige schulden en overlopende passiva worden bij eerste verwerking gewaardeerd op reële waarde. Na eerste verwerking worden schulden gewaardeerd op geamortiseerde kostprijs (gelijk aan de nominale waarde indien geen sprake is van transactiekosten).

Vergoedingen exploitatie van Pensioenkringen
De Pensioenkringen zijn jaarlijks exploitatievergoedingen verschuldigd aan Stap. De exploitatievergoeding is een vast bedrag of is gebaseerd op een percentage van het belegd vermogen van de Pensioenkring.

Vergoedingen pensioenadministratie van Pensioenkringen
De Pensioenkringen zijn voor de dienstverlening van de pensioenuitvoering jaarlijks vergoedingen verschuldigd aan TKP. De vergoeding voor de pensioenadministratie is gebaseerd op een vast bedrag, een percentage van het belegd vermogen in de Pensioenkring en/of een vergoeding per deelnemer. Deze vergoeding wordt niet via Stap, maar rechtstreeks met de Pensioenkringen verrekend.

Overige baten en lasten
Overige baten en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.

Pensioenuitvoeringskosten
De pensioenuitvoeringskosten zijn toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.

Personeelsbeloningen (lonen, sociale lasten en pensioenpremies) vormen geen aparte regel in de staat van baten en lasten. Deze kosten zijn opgenomen onder de pensioenuitvoeringskosten. Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de staat van baten en lasten voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers respectievelijk de Belastingdienst.

Kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is volgens de directe methode opgesteld. Alle ontvangsten en uitgaven worden hierbij als zodanig gepresenteerd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kasstromen uit pensioenactiviteiten, beleggingsactiviteiten en financieringsactiviteiten.

De beleggingen hebben voornamelijk betrekking op het weerstandsvermogen. Op grond van de voorschriften van DNB wordt dit zo veel mogelijk risicovrij belegd. Het negatieve rendement is als gevolg van negatieve interest voor de verschillende Pensioenkringen ten laste van het weerstandsvermogen gebracht. 

De gelden worden aangehouden als liquide middelen bij de vermogensbeheerder en ook zo verantwoord.

De vorderingen op de Pensioenkringen hebben betrekking op nog af te rekenen exploitatiekosten. 

De vordering voor het weerstandsvermogen betreft een schuld van een aantal Pensioenkringen aan Stap voor het weerstandsvermogen, die op basis van het balanstotaal per ultimo 2022 is bepaald.

De debiteuren bestaan uit een aantal kleine vorderingen.

De vordering voor af te dragen loonheffing heeft betrekking op het nog af te dragen bedrag aan de Belastingdienst voor de pensioenuitkeringen over december 2022. Deze afdracht aan de Belastingdienst vindt een maand na de uitkering plaats en heeft in januari 2023 plaatsgevonden. Tot het moment van afdracht blijft het betreffende bedrag bij de Pensioenkringen staan en is dit bedrag als vordering opgenomen. Voor de juiste spreiding van kosten ten behoeve van een aan te houden banksaldo, wordt dit bedrag per Pensioenkring vlak voor de afdracht overgeboekt en direct doorgestort naar de Belastingdienst.

De overige vorderingen bestaan onder andere uit te vorderen bedragen van de Pensioenkringen voor de administratiekostenvergoeding, de afrekening van de kosten voor de Belanghebbendenorganen, de nog door te belasten bedragen aan de werkgevers van Pensioenkring Eastman en Pensioenkring GE Nederland en communicatiekosten. 

De vorderingen hebben een resterende looptijd van korter dan één jaar.

De bankrekening van Stap wordt onder meer gebruikt voor de betaling van de uitkeringen aan de deelnemers van de Pensioenkringen en de pensioenuitvoeringskosten.

De tegoeden bij banken staan ter vrije beschikking van Stap.

Overige reserves
Aegon Nederland N.V. (als oprichtende partij) heeft bij oprichting 250 als gift aan Stap verstrekt. In 2022 is het resultaat, na toerekening van het resultaat aan het weerstandsvermogen en het garantievermogen, ten laste gebracht op deze overige reserves.

Weerstandsvermogen
Stap is verplicht om per Pensioenkring een weerstandsvermogen van ten minste 20 basispunten van het beheerd pensioenvermogen aan te houden. Het beheerd pensioenvermogen bestaat hierbij uit het balanstotaal van een Pensioenkring, waarbij een eventuele negatieve waarde van de derivatenposities in mindering wordt gebracht op het balanstotaal. Daarnaast wordt permanent een risicoanalyse uitgevoerd waarbij wordt getoetst of het aangehouden weerstandsvermogen toereikend is om de risico’s af te dekken.

Ultimo 2022 zijn 8 Pensioenkringen actief. Hieronder is per Pensioenkring het weerstandsvermogen weergegeven.

Onder de éénmalige storting is een aanvangsstorting opgenomen. Deze hoort bij de collectieve waardeoverdracht van de nieuwe Pensioenkring TotalEnergies Nederland, die per 1 januari 2022 is gestart.

De mutaties in het boekjaar ter grootte van in totaal 4.957 betreffen stortingen en onttrekkingen aan het weerstandsvermogen door de fluctuaties in het beheerd pensioenvermogen van de Pensioenkringen. Deze worden met de Pensioenkringen verrekend, waardoor het aanwezige weerstandsvermogen continu gelijk is aan het benodigde weerstandsvermogen. De per 31 december 2022 nog te verwerken stortingen en onttrekkingen zijn als vorderingen en schulden verantwoord en begin 2023 met de Pensioenkringen verrekend. 

Met de Pensioenkringen zijn contractuele afspraken gemaakt over het terugvloeien van het weerstandsvermogen aan de Pensioenkringen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de uitvoeringsovereenkomsten.

In december 2022 heeft Aegon Nederland N.V. een bedrag van 1.012 overgemaakt. Het totale garantievermogen is aangehouden op de balans en hieruit wordt het exploitatietekort gefinancierd.

Aegon Nederland N.V. heeft een achtergestelde lening van 250 verstrekt. Deze lening is in geval van faillissement of liquidatie achtergesteld bij alle andere schuldvorderingen. Over het moment van terugbetalen kan het Bestuur een besluit nemen of deze kan op verzoek van Aegon Nederland N.V. worden beëindigd. Bij beëindiging door Aegon Nederland N.V. is een opzegtermijn van vijf jaar van toepassing. De uitbetaling van de rente is afhankelijk van het exploitatieresultaat van Stap. Bij een negatief exploitatieresultaat is geen rente verschuldigd. Dit is in dit verslagjaar het geval.

Stap is verantwoordelijk voor de uitbetaling van de pensioenuitkeringen van de Pensioenkringen. Daaronder valt ook het betalen van de loonheffing aan de Belastingdienst (3.666). Deze wordt maandelijks achteraf betaald. Daarnaast is de loonheffing voor de salarissen van de medewerkers van Stap (52) per eind 2022 nog verschuldigd.

De crediteuren hebben betrekking op een aantal nog te betalen facturen, die eind 2022 nog niet waren betaald (248) en een tussenrekening waarop retour gekomen uitkeringen op worden aangehouden (29).

De schuld aan de Pensioenkringen voor het weerstandsvermogen betreft de vordering die 3 Pensioenkringen (Pensioenkring SVG, Pensioenkring Ballast Nedam en Pensioenkring TotalEnergies Nederland) hebben op Stap. Deze vordering is ontstaan door de daling van het benodigd weerstandvermogen als gevolg van de daling van het beheerd pensioenvermogen van de Pensioenkringen in de laatste periode van 2022.

De schuld aan de Pensioenkringen voor de loonheffing heeft betrekking op de terugbetaling van teveel ontvangen loonheffing aan de Pensioenkring(en). 

De overige schulden en overlopende passiva hebben voornamelijk betrekking op de overlopende kosten 2022 en hebben een resterende looptijd van korter dan één jaar.

Stap houdt per Pensioenkring een weerstandsvermogen aan van ten minste 20 basispunten van het beheerd pensioenvermogen. De vergoedingen zijn het directe gevolg van wijzigingen in het betreffende pensioenvermogen. 

Met de collectieve waardeoverdracht van Multi-client Pensioenkring 1 naar Multi-client Pensioenkring 2, die in 2021 is afgerond, is ook het aangehouden weerstandsvermogen overgegaan. De afboeking van 89 bij Multi-client Pensioenkring 1 in 2021 is als vergoeding meegenomen in het totaalbedrag bij Multi-client Pensioenkring 2.

De vergoeding voor de exploitatie van de Pensioenkringen betreft een vast bedrag dat is overeengekomen met de Pensioenkring. Voor Pensioenkring SVG en Multi-client Pensioenkring 2 wordt de vergoeding voor de exploitatie bepaald als percentage van het belegd vermogen. De vergoeding wordt door de Pensioenkringen betaald over de periode dat een Pensioenkring gedurende het boekjaar is aangesloten. Voor Pensioenkring GE Nederland betrof dit in 2021 de periode vanaf 1 september 2021.

Kosten die in rekening gebracht worden door de vermogensbeheerder Aegon Investment Management B.V., worden rechtstreeks gefactureerd aan de Pensioenkringen. Er vindt derhalve vanuit de Pensioenkringen naar Stap en vice versa geen verrekening plaats voor de kosten vermogensbeheer. 

De kosten vermogensbeheerdie zijn gefactureerd voor Stap, zijn opgenomen onder Pensioenuitvoeringskosten.

In december 2022 heeft Aegon Nederland N.V. een bedrag van 1.012 overgemaakt. Dit bedrag is toegevoegd aan het garantievermogen. Het totale garantievermogen wordt aangehouden op de balans en hieruit wordt het exploitatietekort gefinancierd.

De aanvullende ontvangsten van de Pensioenkringen hebben betrekking op kosten die door werkgevers zijn vergoed voor de betreffende Pensioenkring of conform afspraak door de Pensioenkring zelf worden gedragen, maar reeds door Stap waren voldaan. 

Kosten Bestuur
Onder Kosten Bestuur vallen de kosten voor het Bestuur van Stap, de kosten voor de Raad van Toezicht en de kosten voor twee Belanghebbendenorganen.

Voor het Bestuur zijn de volgende bedragen ten laste van het resultaat gebracht:

Het Bestuur van Stap bestaat uit vier leden. Met deze bestuursleden is een vaste vergoeding afgesproken. De overige bestuurskosten bestaan met name uit kosten voor vergaderingen en daarnaast uit een aantal kleinere kostencomponenten. De Kosten Bestuur zijn ten opzichte van 2021 lager, omdat de btw-verplichting over de vergoeding aan de bestuursleden over de eerste maanden van 2021 nog gedeclareerd is.

De Raad van Toezicht bestaat uit drie leden. Met deze leden is een vaste vergoeding afgesproken. Daarnaast heeft iedere Pensioenkring van Stap een eigen Belanghebbendenorgaan. Met deze leden is tevens een vaste vergoeding afgesproken. De kosten die voor deze bestuursorganen ten laste van Stap komen bedragen in totaal 112.

Aan betrokkenen zijn geen leningen, voorschotten of garanties verstrekt.

Kosten Bestuursbureau
Eind 2022 heeft Stap negen personen in dienst (eind 2021: zeven), allen werkzaam in Nederland.

De stijging van de kosten op totaalniveau is ontstaan doordat in de loop van 2022 het aantal medewerkers van het Bestuursbureau is uitgebreid. Met deze uitbreiding wordt ingespeeld op de verwachte groei van Stap en de benodigde capaciteit voor de transities van de Pensioenkringen. Daarnaast heeft Stap de bestuursondersteuning, die voorheen was uitbesteed, in eigen beheer genomen. Onder de Salarissen medewerkers zijn ook de kosten voor de tijdelijke inhuur van medewerkers opgenomen.

De overige personeelskosten hebben met name betrekking op het lease- en mobiliteitsbudget (92), de kosten voor studie (10), de kosten voor verzekeringen (33) en een post overige (9).

Accountantskosten
De accountantskosten van PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. hebben betrekking op het verantwoordingsjaar en bestaan uit:

Het bedrag van 272 heeft betrekking op de jaarwerkcontrole van Stap en de acht Pensioenkringen. De accountantskosten maken deel uit van de totale exploitatiekosten die conform de gemaakte afspraken worden doorbelast naar de verschillende Pensioenkringen.

Exploitatietekort
De exploitatievergoedingen vanuit de Pensioenkringen komen in het boekjaar uit op 2.054 (zie (8) ). Daarnaast is er 120 ontvangen vanuit de Pensioenkringen voor exploitatiekosten die conform afspraak aanvullend zijn doorbelast. De daadwerkelijke exploitatiekosten die hier tegenover staan bedragen 3.601 (zie (10) ). Het totale exploitatietekort komt in het boekjaar uit op 1.427 (2021: 1.395).

Stichting Algemeen Pensioenfonds Stap

Het Bestuur

Huub Popping
Danielle Melis
Fred Ooms
Marga Schaap