1. Bestuursverslag Stap

Stichting Algemeen Pensioenfonds Stap (Stap) is een algemeen pensioenfonds zoals bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Stap is een stichting zonder winstoogmerk en voert meerdere pensioenregelingen uit in meerdere collectiviteitkringen. De collectiviteitkringen hebben een afgescheiden vermogen en een eigen financiële opzet.

Stap is sinds haar oprichting marktleider en biedt als grootste algemeen pensioenfonds een bewezen toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen die geen toekomst als zelfstandig fonds voorzien. Daarbij richt Stap zich met haar strategische uitbestedingspartners op een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening in het belang van alle deelnemers.

De benaming die Stap hanteert voor collectiviteitkringen is pensioenkringen. Stap kent twee verschillende typen pensioenkringen, namelijk single-client en multi-client. Het onderscheidende kenmerk is dat in de multi-client pensioenkringen meerdere pensioenregelingen voor verschillende werkgevers worden uitgevoerd. Deze regelingen bieden – door een modulair programma  – een ruime mate van keuzemogelijkheden. Bij een single-client pensioenkring wordt in een eigen omgeving de pensioenregeling van één werkgever (of gelieerde werkgevers) of een gesloten pensioenregeling uitgevoerd. 

Stap heeft een onafhankelijk bestuursmodel. Het bestuur van Stap is verantwoordelijk voor het beleid en de uitvoering van de pensioenregelingen in de verschillende pensioenkringen. Stap belegt het vermogen van ieder van de pensioenkringen afzonderlijk. Daarbij streeft Stap naar een optimaal pensioenresultaat voor de deelnemers in elke pensioenkring. Stap voert een solide beleggingsbeleid dat passend is bij de pensioenverplichtingen, ambitie en risicohouding van de betreffende pensioenkring. 

Voor de dagelijkse uitvoering van het beleid kunnen onze pensioenkringen rekenen op de expertise en aansturing van een gespecialiseerd bestuursbureau. Het bestuursbureau coördineert de dagelijkse gang van zaken naar alle organen en uitbestedingspartners van Stap. Daarnaast ondersteunen zij het bestuur met beleidsadvisering en stellen zij de raad van toezicht en de belanghebbendenorganen in staat hun rol goed te vervullen.

Het intern toezicht heeft Stap belegd bij een onafhankelijke raad van toezicht. De raad van toezicht vervult zijn toezichttaak zodanig dat deze bijdraagt aan het effectief en slagvaardig functioneren van Stap en aan een aantoonbare beheerste en integere bedrijfsvoering. De raad van toezicht heeft op grond van wet- en regelgeving goedkeuringsrechten.

Iedere pensioenkring heeft een eigen belanghebbendenorgaan. Dit orgaan bestaat uit vertegenwoordigers van deelnemers, pensioengerechtigden en werkgever(s) van de betreffende pensioenkring. Het belanghebbendenorgaan heeft diverse (boven)wettelijke advies- en goedkeuringsrechten. De voorzitters van de belanghebbendenorganen vormen gezamenlijk de vergadering van belanghebbendenorganen. Dit orgaan heeft onder meer de bevoegdheid om bestuursleden en leden van de raad van toezicht van Stap te benoemen en te ontslaan.

Stap biedt, op basis van haar kennis en ervaring met onder andere haar bestaande pensioenkringen, een compleet palet aan pensioenoplossingen, inclusief transitie en begeleiding – zowel binnen FTK als binnen de Wet toekomst pensioenen – voor pensioenfondsen en werkgevers. Daarbij nemen ook zorgplicht, advies (ondersteuning) en informeren en activeren van deelnemers een belangrijke plaats in. Naast persoonlijke verbinding, maakt Stap ook gebruik van moderne (digitale) tooling en zijn de oplossingen passend bij de hedendaagse verwachtingen van deelnemers, sociale partners en pensioenfondsbesturen.

Stap heeft de ambitie om hét algemeen pensioenfonds in Nederland te zijn dat zowel deelnemers, werkgevers en latende pensioenfondsen ontzorgt. Dat gebeurt door:

• het bieden van gemak: werkgevers het werk met betrekking tot hun pensioenregeling vergaand uit handen nemen en hen waar mogelijk maatwerk bieden;
• pensioenfondsen met raad en daad bijstaan in hun proces op weg naar opheffing en hen een soepele transitie te bieden;
• eerlijke, begrijpelijke en adequate (deelnemers)communicatie;
• deelnemers te betrekken bij hun pensioen, zodat zij handelen wanneer nodig;
• het ontwikkelen van passende proposities;
• samen te werken met financieel krachtige uitbestedingspartners die hebben bewezen te beschikken over een excellente uitvoering.

De strategie van Stap is gericht op ‘beheerste groei’. Dat betekent dat Stap in de komende periode haar leidende positie als algemeen pensioenfonds verder wil uitbouwen en haar strategie gericht op continuïteit en een adequate schaalgrootte naar de toekomst toe wil blijven waarborgen. De transitie naar de Wet toekomst pensioenen biedt hiertoe voldoende kansen. Stap blijft pensioenfondsen en werkgevers een toekomstbestendige pensioenoplossing bieden waarin de deelnemer centraal staat tegen de beste prijs-kwaliteitverhouding. Stap biedt alle contractvormen aan.

Pensioenfondsen zijn zich aan het voorbereiden op de transitie naar de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Het belangrijkste aspect hierbij is het kiezen van de juiste uitvoeringsorganisatie. Voor een aantal van hen zullen de volgende vragen opportuun zijn:

• Blijven we wel of niet zelfstandig voortbestaan?
• Gaan we wel of niet de transitie zelf ter hand nemen? 

Stap biedt hen een passend en toekomstbestendig alternatief,  inclusief ondersteuning van sociale partners die de pensioenregeling en de uitvoering daarvan opnieuw moeten inrichten.

Vanuit haar missie, visie en strategie biedt Stap onder het nieuwe pensioenstelstel binnen de door de wet geboden mogelijkheden alle contractvormen aan: FTK, solidaire premieregeling (SPR), flexibele premieregeling (FPR) en verzekerde regelingen.

Stap begeleidt haar bestaande pensioenkringen zorgvuldig naar een soepele transitie. De proposities en de aanwezige ervaring met transities staan uiteraard ook ten dienste van pensioenfondsen die nadenken over een overdracht naar een single-client of multi-client pensioenkring.

Doordat Stap zowel de SPR en de FPR als het huidige FTK en verzekerde uitkeringen faciliteert, kan Stap de bestaande pensioenkringen en nieuwe toetreders toekomstbestendige pensioenoplossingen tegen de beste prijs-kwaliteitverhouding blijven aanbieden.

Het bestuursbureau is verantwoordelijk voor de algehele ondersteuning van het bestuur, de bestuursadviescommissies, de belanghebbendenorganen, de vergadering van belanghebbendenorganen en de raad van toezicht. Daarnaast houdt het bestuursbureau de ontwikkelingen op de verschillende aandachtsgebieden bij en initieert nieuw beleid. Het bestuursbureau voert namens het bestuur de regie op de activiteiten die worden uitgevoerd door de uitbestedingspartners en monitort de uitvoering van de uitbestede activiteiten. Bovendien is het bestuursbureau het eerste aanspreekpunt voor de belanghebbendenorganen, de vergadering van belanghebbendenorganen en de raad van toezicht en bevordert het bestuursbureau de efficiënte en effectieve informatie-uitwisseling tussen het bestuur, de belanghebbendenorganen, de vergadering van belanghebbendenorganen en de raad van toezicht. Begin 2025 bestaat het bestuursbureau uit 13 medewerkers die in dienst zijn van Stap.

Naast de belanghebbendenorganen heeft Stap een vergadering van belanghebbendenorganen ingesteld. Dit is een bovenwettelijk orgaan, waarin alle voorzitters van de belanghebbendenorganen van de afzonderlijke pensioenkringen zitting hebben. De vergadering van belanghebbendenorganen heeft de volgende bevoegdheden:

• benoemen, schorsen en ontslaan van bestuursleden en leden van de raad van toezicht
• gehoord worden bij de vaststelling van de profielschets voor bestuurders
• afnemen van verantwoording door de raad van toezicht
• goedkeuren van een voorgenomen besluit van het bestuur met betrekking tot
  • liquidatie, fusie of splitsing van Stap
  • wijziging van de statuten (2)

In de samenstelling van het bestuur, de raad van toezicht en de belanghebbendenorganen streeft Stap naar de vereisten voor diversiteit en inclusie zoals bedoeld in de Code Pensioenfondsen. Stap ziet diversiteit en inclusie niet sec als gender- of leeftijdsdiversiteit, maar streeft naar diversiteit en inclusie gebaseerd op onder meer: kennis, ervaring, achtergrond en persoonlijkheid. Het onderscheid in gender en leeftijd is daarin een factor.

Het bestuur heeft een externe Compliance Officer aangesteld. De externe Compliance Officer rapporteert minimaal jaarlijks en zo nodig frequenter aan het bestuur.

Sinds 1 mei 2023 was mevrouw Nicolette Opdam van HVG Law aangesteld als externe Compliance Officer van Stap. In verband met haar overlijden op 14 juni 2024 heeft Stap de heer Harmen Pullen van Trivu met ingang van 11 juli 2024 aangesteld als externe Compliance Officer.

Als certificerend actuaris is Pieter Heesterbeek AAG van Triple A - Risk Finance Certification B.V. aangesteld. De onafhankelijke accountant van Stap is Eelco Brienesse RA van PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Het bestuur heeft in het verslagjaar 48 bestuursvergaderingen gehouden. In alle vergaderingen is het voor besluitvorming noodzakelijke quorum aanwezig geweest.

Per 1 januari 2024 is Stichting Pensioenfonds Astellas toegetreden tot een eigen pensioenkring. Er heeft een collectieve waardeoverdracht plaatsgevonden van Stichting Pensioenfonds Astellas naar Pensioenkring Astellas. De aangesloten ondernemingen Astellas B.V. en Astellas Pharma Europe B.V. hebben per 1 januari 2024 de pensioenregeling ondergebracht bij de eigen Pensioenkring Astellas. Voor Delpharm Meppel B.V. geldt dat de pensioenregeling per 1 april 2024 is ondergebracht bij Pensioenkring Astellas.

Met de start van Pensioenkring Astellas heeft Stap per 1 januari 2024 tien pensioenkringen operationeel; negen single-client pensioenkringen en 1 multi-client pensioenkring. 

Begin 2025 is er overeenstemming bereikt met Stichting Pensioenfonds IFF en IFF Nederland over toetreding tot Stap in een eigen single-client pensioenkring. Onder voorbehoud van een verklaring van geen bezwaar van DNB is de collectieve waardeoverdracht beoogd op 1 oktober 2025. Ook de toekomstige pensioenopbouw zal vanaf dat moment plaatsvinden in Pensioenkring IFF.

Net als vorig jaar nam in 2024 de Wet toekomst pensioenen een belangrijke plaats in binnen Stap. Het is nu immers aan Stap en de sociale partners, toezichthouders en de uitbestedingspartners van Stap om de op 1 juli 2023 ingegane wet uit te gaan voeren en de uitvoering hierop aan te passen. Eens te meer is gebleken dat deze pensioenhervorming een zeer complexe operatie is die deelnemers direct raakt. Zorgvuldigheid en goede communicatie is dus vereist.

Zoals de Engelsen zeggen: "The proof of the pudding is in the eating". En dat bleek in 2024 met de invaarmelding voor onze koploper Pensioenkring Holland Casino. De sociale partners van Holland Casino hebben in december 2023 het transitieplan bij Stap ingediend. Vervolgens heeft in de eerste helft van 2024 de bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden en heeft Stap de opdracht van sociale partners voor de uitvoering van de SPR aanvaard. En is het invaardossier bestaande uit onder andere het implementatieplan, invaarsjabloon en communicatieplan ingediend bij DNB respectievelijk AFM. Na goedkeuring door het belanghebbendenorgaan en de raad van toezicht heeft Stap de opdrachtbevestiging naar sociale partners gestuurd. Om het proces kwalitatief gedegen te doorlopen en de beschikking van DNB te ontvangen voordat de communicatie over de transitie aan de deelnemers zou worden verzonden, is er uiteindelijk voor gekozen om de transitiedatum vast te stellen op 1 mei 2025. 

Stap heeft op 17 maart 2025 de beschikking van DNB ontvangen op basis waarvan de Pensioenkring Holland Casino op 1 mei 2025 is ingevaren naar de solidaire premieregeling.

Een gedegen aanpak is uiteraard van belang voor Pensioenkring Holland Casino, maar ook voor de andere pensioenkringen. Stap heeft met de indiening van het invaardossier voor Pensioenkring Holland Casino een kader en werkwijze ontwikkeld, waarmee de transitie naar het nieuwe stelsel voor de overige pensioenkringen efficiënt en effectief kan plaatsvinden. Alle bestuursadviescommissies zijn betrokken bij de voorbereiding van de besluitvorming door het bestuur, onder centrale regie van de ccWtp, die nog steeds wekelijks bijeenkomt. 

De belanghebbendenorganen en raad van toezicht zijn eveneens bij dit traject betrokken. Ook zijn in 2024 diverse themadagen georganiseerd voor het bestuur, bestuursbureau, alle belanghebbendenorganen en de raad van toezicht van Stap.

In 2024 heeft er ook veelvuldig afstemming plaatsgevonden met de sociale partners van alle overige pensioenkringen over het nieuwe pensioenstelsel, de vormgeving van de nieuwe pensioenregeling en de beoogde transitiedatum. Het is de verwachting dat zes pensioenkringen zullen kiezen voor een SPR en de andere drie pensioenkringen voor een FPR.  Eén pensioenkring zal in het FTK achterblijven.

Via de Stap Academy organiseert Stap themamiddagen voor het bestuur, bestuursbureau, de leden van de belanghebbendenorganen en de raad van toezicht. De themadagen hebben als doel om bij te dragen aan de permanente educatie.  

In 2024 zijn twee themamiddagen voor de belanghebbendenorganen georganiseerd. De eerste themadag op 24 januari 2024 stond in het teken van de communicatie voor de Wtp, digitale vaardigheden van deelnemers, actualiteiten en de werking van de interne auditfunctie bij Stap. En tijdens de tweede themamiddag op 18 september 2024 werd aandacht besteed aan de jaarlijkse bewustwordingssessie over compliance. Daarnaast is er een demo gegeven van het deelnemersportaal en het transitieoverzicht en is er stilgestaan bij het invaardossier van Pensioenkring Holland Casino en de ervaringen die Stap hierin heeft opgedaan. Tijdens deze themamiddagen waren vertegenwoordigers van alle belanghebbendenorganen aanwezig, evenals het bestuur, de raad van toezicht en het bestuursbureau.

Stap voert een beheerst beloningsbeleid. Stap heeft daarbij een afweging gemaakt op basis van de (lange termijn) doelstellingen van Stap, de arbeidsmarkt, de bestuurlijke verantwoordelijkheid, de aan de functies gestelde eisen en het tijdbeslag. Het uitgangspunt van het beloningsbeleid is dat de honorering voldoende aantrekkelijk is om betrouwbare en geschikte bestuurders aan te trekken en dat het tegelijkertijd aansluit bij de maatschappelijk gangbare opvattingen. Hierbij is aansluiting gezocht bij de Wet normering topinkomens. Het beloningsbeleid is van toepassing op de bestuursleden en de leden van de raad van toezicht. De vaststelling van de hoogte van de beloning vindt plaats door het bestuur onder voorbehoud van goedkeuring door de raad van toezicht.

Het beloningsbeleid is in 2022 herijkt en daarin is bepaald dat de vergoeding voor bestuursleden en leden van de raad van toezicht jaarlijks wordt verhoogd. De verhoging is gelijk aan het percentage waarmee de salarisschalen van de medewerkers van Stap worden aangepast. Dit percentage bedroeg 2,5% per 1 januari 2024. 

Het beloningsbeleid van Stap is als volgt.

Per 1 januari 2024 is de Code Pensioenfondsen 2024 (hierna: de Code) in werking getreden. Met het oog op de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel is de Code aangepast voor de volgende onderwerpen: "centraal stellen van de belanghebbenden", "duurzaamheid" en "diversiteit en inclusie". Stap had tot 31 december 2024 de tijd om de geactualiseerde Code Pensioenfondsen te implementeren. In dat kader heeft Stap gedurende 2024 de reglementen van de fondsorganen en verschillende beleidsdocumenten aangepast en is het diversiteits- en inclusiebeleid vastgesteld door het bestuur.

De Code gaat er volgens het principe ‘pas toe of leg uit’ vanuit dat de pensioenfondsen de normen naleven. Dat betekent dat er ruimte is om af te wijken van de normen, mits dit weloverwogen gebeurt. Het bestuur werkt zoveel mogelijk in lijn met de Code.

Het bestuur inventariseert jaarlijks de naleving van de normen van de Code en heeft vastgesteld dat Stap de Code naleeft of niet-naleving uitlegt. In de bijlage van dit jaarverslag is de volledige inventarisatie van de naleving van de Code opgenomen. De Code nodigt pensioenfondsen uit om bij een aantal in de Code genoemde normen jaarlijks te rapporteren over de naleving van die norm. In onderstaande tabel wordt daaraan voldaan door voor deze normen aan te geven of Stap deze toepast en wordt een toelichting gegeven met een verwijzing naar de paragraaf voor de beschrijving in dit jaarverslag. Daarbij wordt opgemerkt dat de normen 28 en 29 die toezien op een verantwoordingsorgaan niet van toepassing zijn op Stap.

Het bestuur toetst de geschiktheid van de bestuursleden bij het aantreden en gedurende de zittingstermijn. Hiertoe is per bestuursfunctie een profielschets opgesteld. Het programma voor permanente educatie van bestuursleden waarborgt dat de geschiktheid van bestuursleden op peil blijft en waar nodig wordt verbreed of ontwikkeld. In 2024 zijn in het kader van permanente educatie relevante seminars en diverse studiedagen bijgewoond. Het bestuur heeft daarnaast themadagen georganiseerd over actuele thema’s in de sector zoals de Wtp, maatschappelijk verantwoord beleggen en DORA. Daarnaast volgt het bestuur de regelmatig verschijnende updates vanuit SPO Perform.

Om het eigen functioneren te evalueren, heeft het bestuur van Stap op 19 februari 2025 een zelfevaluatie over 2024 uitgevoerd. Hierbij is gebruik gemaakt van een extern bureau. Naast geschiktheid en competenties komen hierbij ook gedrag en cultuur van de bestuursleden en van het team aan bod. Het bestuur heeft beoordeeld dat het voldoende deskundig, competent en professioneel is. Het team is complementair en er is sprake van een goede samenwerking.

De raad van toezicht heeft op 18 maart 2025 een zelfevaluatie uitgevoerd. Hier wordt in het verslag van de raad van toezicht op ingegaan. De belanghebbendenorganen van de pensioenkringen hebben in de eerste helft van 2025 een zelfevaluatie uitgevoerd. In het verslag van de verschillende belanghebbendenorganen wordt hierop ingegaan.

Het bestuur volgt de ontwikkelingen in wet- en regelgeving nauwgezet. Het bestuur analyseert de voor de pensioenkringen relevante wijzigingen en bespreekt de opvolging daarvan in de bestuursvergaderingen.

Naast diverse andere wet- en regelgeving heeft het bestuur gedurende 2024 aandacht besteed aan de volgende wet- en regelgeving (niet limitatief):

• Wet toekomst pensioenen, met onder meer keuzebegeleiding en transitiecommunicatie
• Wet digitale overheid
• Digital Operational Resilience Act (DORA)
• Gedragsregel goed omgaan met klachten
• Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)

Voor zowel Stap als haar pensioenkringen heeft het bestuur invulling gegeven aan de ontwikkelingen en mogelijke gevolgen van deze wet- en regelgeving. DORA is op 17 januari 2025 in werking getreden. Stap voldeed op die datum aan de DORA-vereisten, maar moest de contractuele vastlegging van deze vereisten met een aantal niet-kritieke ICT-dienstverleners nog afronden. Deze werkzaamheden zijn in het eerste kwartaal van 2025 afgerond, een en ander in afstemming met DNB als toezichthouder op DORA.

Stap heeft een gedragscode die betrekking heeft op:

• vertrouwelijkheid van gegevens;
• relatiegeschenken;
• nevenfuncties;
• melding van belangenconflicten;
• omgang met koersgevoelige informatie.

De gedragscode, gebaseerd op de modelgedragscode die is uitgevaardigd door de Pensioenfederatie, is van toepassing op alle bestuursleden, de leden van de belanghebbendenorganen, de leden van de raad van toezicht en de medewerkers van het bestuursbureau. De Compliance Officer ziet toe op de naleving van deze gedragscode.

De Compliance Officer doet in dit kader een jaarlijkse uitvraag onder alle verbonden personen van Stap en heeft van deze personen, op wie de gedragscode van toepassing is, een verklaring ontvangen over de specifieke naleving van de gedragscode. Op grond van de ontvangen verklaringen heeft de Compliance Officer vastgesteld dat de gedragscode in de geest van en naar de letter van is nageleefd.

Stap heeft een klachtenregeling en is sinds eind 2023 aangesloten bij de Geschillen Instantie Pensioenfondsen. De klachtenregeling is in 2024 geactualiseerd aan de richtlijn goed omgaan met klachten en is beschikbaar op de website van Stap. Klachten en bezwaren kunnen door belanghebbenden schriftelijk of via een e-mail worden gemeld bij Stap. Wanneer een belanghebbende over de afhandeling niet tevreden is, kan vervolgens een geschil worden voorgelegd aan de Geschillen Instantie Pensioenfondsen. Indien het geschil niet aan de Geschillen Instantie Pensioenfondsen kan worden voorgelegd, kan beroep worden ingediend bij de geschillencommissie van Stap. In de pensioen paragraaf van de pensioenkringen wordt nader ingegaan op de klachten die in 2024 zijn ingediend.

Onregelmatigheden die binnen Stap, zijn organen of bij uitbestedingspartners worden gesignaleerd, kunnen worden gerapporteerd aan de contactpersoon op grond van de klokkenluidersregeling van Stap. In de regeling is opgenomen dat de melding gedaan kan worden bij de voorzitter van het bestuur of de voorzitter van de raad van toezicht indien de melding betrekking heeft op het bestuur. Wanneer de klokkenluider om moverende redenen geen melding wil doen bij de genoemde functionarissen, kan de melding worden gedaan bij de Compliance Officer. De melder kan er ook voor kiezen de melding te doen aan een externe autoriteit. In 2024 zijn geen onregelmatigheden gemeld.

Stap streeft ernaar een betrouwbare, transparante en lerende organisatie te zijn. Daarbij past een cultuur waarin betrokkenen incidenten en operationele fouten kunnen melden en waarin helder is hoe met deze meldingen wordt omgegaan.

Het doel van de incidentenregeling is het voorkomen van schade aan de beheerste en integere bedrijfsvoering en goede naam van Stap en het beperken van mogelijke gevolgschade. Daarnaast wil Stap leren van incidenten en operationele fouten om herhaling te voorkomen. De incidentenregeling is in 2024 geëvalueerd, aangepast en door het bestuur van Stap opnieuw vastgesteld. 

In 2024 hebben zich geen incidenten voorgedaan die bij één van de toezichthouders gemeld dienden te worden. Wel hebben zich enkele operationele incidenten voorgedaan. Om te waarborgen dat het melden en opvolgen van incidenten  transparant en tijdig plaatsvindt, vindt regelmatig afstemming plaats met de uitbestedingspartners over het incidentmanagement.

In 2019 heeft de Pensioenfederatie samen met haar leden de Gedragslijn Verwerking Persoonsgegevens Pensioenfondsen (Gedragslijn) vastgesteld. Deze Gedragslijn beschrijft hoe de pensioensector persoonsgegevens verwerkt. Deze Gedragslijn stemt overeen met bepalingen uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en wordt periodiek getoetst op wijzigingen in de Uitvoeringswet AVG. De Gedragslijn geeft geen nieuwe regels, maar is vooral een verduidelijking van de manier waarop pensioenuitvoerders om moeten gaan met de persoonsgegevens die zij verwerken.

De Gedragslijn heeft een bindend karakter voor pensioenfondsen die - net als Stap - lid zijn van de Pensioenfederatie. De Gedragslijn trad in werking op 1 juli 2019 en sinds 1 januari 2020 hebben pensioenfondsen jaarlijks gerapporteerd over de naleving van de Gedragslijn. Per 1 januari 2023 is de Gedragslijn geactualiseerd. De doorgevoerde tekstuele en inhoudelijke wijzigingen hebben met name betrekking op het concreter maken van voorbeelden en het verwerken van uitspraken en beleidsregels van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Europese toezichthouder. Sinds 1 januari 2023 rapporteren pensioenfondsen jaarlijks over de naleving van de geactualiseerde Gedragslijn. 

Stap heeft geconstateerd dat de dienstverlening van Stap en de uitbestedingspartners van Stap over boekjaar 2024 voldoet aan de AVG-wetgeving en dat de uitvoering in overeenstemming is met de Gedragslijn. Om aan de AVG-wetgeving te voldoen en de naleving van de Gedragslijn te realiseren, heeft Stap onder andere een privacybeleid met een privacy statement opgesteld en verwerkingsregisters en een toestemmingsregister ingericht. Periodiek wordt door de Privacy Officer van Stap beoordeeld of de (beleids)documenten nog aan de AVG-wetgeving en de Gedragslijn voldoen.

De uitbestedingspartner voor de pensioenadministratie TKP heeft een Privacy Control Framework (PCF) geïmplementeerd en laat hierop jaarlijks een privacy audit uitvoeren. De meest recente privacy audit is uitgevoerd voor de periode van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2024. 

Het bestuur en het bestuursbureau hebben in 2024 contact gehad met DNB over het reguliere toezicht met de bijbehorende uitvragen en het invaardossier voor Pensioenkring Holland Casino.

In 2024 heeft er meermaals contact plaatsgevonden over de reguliere uitvragen als ook over de transitie van Pensioenkring Holland Casino.

Het bestuur identificeert en beoordeelt de risico's op een gestructureerde wijze met een jaarlijkse RSA. De geïdentificeerde risico's worden door het bestuur kwalitatief beoordeeld voor de kans dat deze risico’s zich manifesteren, alsmede voor de impact die deze risico’s hebben op het behalen van de doelstellingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar het bruto risico, het netto risico en de risico reactie. Zo wordt er inzicht verkregen in de risico's die Stap loopt, welke beheersmaatregelen zijn genomen en de effectiviteit daarvan, evenals in de beheersmaatregelen die nog genomen moeten worden of gewenst zijn.

Het jaarlijkse risk self assessment (RSA) heeft eind 2024 plaatsgevonden op het niveau van Stap en op het niveau van de pensioenkringen. De RSA betreft alle risico´s die Stap onderscheidt. Daarin zijn ook de belangrijkste aandachtspunten uit de Systematische Integriteitrisicoanalyse (SIRA), het risk self assessment voor Informatiebeveiliging (RSA IB) en het risk self assessment op de implementatie van de Wet toekomst pensioen (RSA Wtp) opgenomen. De uitkomst van de RSA dient tevens als input voor de Eigen Risico Beoordeling (ERB).

Belangrijke ontwikkelingen in 2024 waar in het kader van risicomanagement expliciet en blijvend aandacht aan is besteed, betreffen (niet limitatief): de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel, informatiebeveiliging en cyberrisico, datakwaliteit, de geopolitieke ontwikkelingen, de propositie en beheerste groei van Stap, maatschappelijk verantwoord beleggen en relevante  wet- en regelgeving, en de ontwikkelingen op de financiële markten.

In 2024 heeft Stap een aantal stappen gezet voor het verder professionaliseren en aantoonbaar maken van het risicomanagement. Om dat te bereiken heeft Stap de risicomanagementtool Cerrix opnieuw ingericht. Het testen van de werking van de kritieke beheersmaatregelen vindt sinds Q3 2024 plaats in Cerrix. Ook de lijst met kritische risico indicatoren (KRI’s) zijn in Cerrix opgenomen. In de volgende fase zullen ook de incidenten en de verbetermaatregelen opgenomen worden in de risicomanagementtool.

Stap heeft als algemeen pensioenfonds een eigen bedrijfsvoering en loopt daar strategische, operationele en compliancerisico’s. Het bestuur heeft de belangrijkste risico’s voor de bedrijfsvoering van Stap als instelling vastgesteld. Deze worden hierna toegelicht. De belangrijkste risico’s voor de pensioenkringen zijn toegelicht in de risicoparagraaf van de betreffende pensioenkring.

Er worden hoge eisen gesteld aan het verandervermogen van alle schakels in de pensioenketen van Stap door verschillende ontwikkelingen, waaronder de transitie naar en implementatie van de Wet toekomst pensioenen. Hiervoor is door het bestuur het strategisch risico onderkend dat de organisatie van Stap en haar strategische uitbestedingspartners binnen de gestelde termijnen mogelijk onvoldoende wendbaar kunnen zijn om adequaat in te spelen op kansen en ontwikkelingen in de markt en op veranderingen in wet- en regelgeving (zowel op nationaal als op Europees niveau).

De (voorbereiding op de) implementatie van de Wet toekomst pensioenen is voor Stap strategisch gezien zeer belangrijk. Stap heeft hiervoor een apart programma opgezet en ook bij de uitbestedingspartners van Stap lopen omvangrijke programma’s voor de implementatie. Kern van het risicomanagement rondom de transitie is het verkrijgen van inzicht in de factoren die het succes van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel bepalen.

Om het strategie risico te mitigeren zijn onder andere de volgende beheersmaatregelen ingeregeld: 

• Het bestuur volgt de ontwikkelingen in de pensioensector en de relevante wet- en regelgeving.
• Het strategisch plan wordt periodiek door het bestuur geëvalueerd en daarbij wordt tevens aandacht geschonken aan de wendbaarheid van de organisatie van Stap zelf.
• Stap voert periodiek een risicoanalyse uit voor de Wet toekomst pensioenen en monitort de daarbij geformuleerde beheersmaatregelen.
• Voor de Wet toekomst pensioenen heeft Stap een apart programma ingericht waardoor wordt voorzien in de tijdige betrokkenheid van alle stakeholders. Voor dit programma is tijdelijk een extra commissie, de ccWtp, ingericht die wekelijks vergadert en is eind 2023 een programmadirecteur aangesteld. Hiermee wordt het risico dat Stap niet tijdig gereed is om de pensioenregelingen binnen de nieuwe kaders uit te voeren beheerst.
• Bij het ontwikkelen van de proposities voor Wtp wordt op regelmatige wijze contact gezocht met adviseurs – en soms pensioenfondsen – om te toetsen of de opzet en inrichting van de nieuwe (Wtp) proposities in voldoende mate aansluit bij de behoeftes die vanuit de markt worden aangedragen. De proposities worden tevens getoetst aan de ontwikkelingen in de wetgeving en de inzichten die vanuit DNB en adviseurs worden ontvangen. Door een actieve dialoog met deze stakeholders wordt de propositie, binnen de kaders die Stap hanteert, steeds in meer detail ontwikkeld.
• De uitbestedingsovereenkomst en de SLA met de strategische uitbestedingspartners worden periodiek door Stap geëvalueerd.
• In het periodiek strategisch overleg met de strategische uitbestedingspartners wordt het verandervermogen geagendeerd en besproken.
• De voortgang in de verandertrajecten bij de strategische uitbestedingspartners wordt gemonitord via het beoordelen van voortgangsrapportages, het periodiek bespreken van de voortgang met betrokkenen en deelname aan de Raad van Advies van TKP.

Met de komst van Pensioenkring Astellas per 1 januari 2024 telde Stap eind 2024 10 pensioenkringen.

Mede dankzij deze toetreding blijft Stap zich op een beheerste manier ontwikkelen. Met het oog op de ingrijpende wijzigingen die de Wet toekomst pensioenen met zich mee brengt, is het propositierisico een belangrijk te monitoren risico. Stap moet tijdig klaar zijn voor de transitie naar en implementatie van de Wet toekomst pensioenen om oplossingen te kunnen bieden voor het nieuwe pensioenstelsel en daarnaast pensioenaanspraken uit het verleden te kunnen waarborgen.

Het uitstellen van de inwerkingtreding van de Wet toekomst pensioenen heeft voor veel pensioenfondsen geleid tot het uitstellen van het besluit over hun eigen toekomst. Stap speelt daar op in door oplossingen in de volle breedte, dus onder FTK en onder de Wet toekomst pensioenen aan te bieden.

Indien de propositie van Stap onvoldoende aansluit op de markt of door externe ontwikkelingen wordt beïnvloed, bestaat de mogelijkheid dat Stap haar groeidoelstellingen niet of niet tijdig realiseert.

De volgende beheersmaatregelen zijn onderkend om dit risico te mitigeren:

• de opzet en inrichting binnen Stap van een actieve marketing- en salesfunctie gericht op beheerste groei
• een jaarlijkse evaluatie hiervan aan de hand van een concurrentieonderzoek
• het periodiek monitoren en indien nodig herijken van de propositie van Stap
• het aanbieden van een volledig en compleet assortiment aan mogelijke oplossingen voor (een combinatie van) alle contractvormen, zoals FTK, SPR, FPR en verzekerde regelingen. Daarmee kunnen pensioenfondsen tijdig en zonder onnodige tijdsdruk, samen met hun sociale partners aan hun besluitvorming werken.
• voor de transitie naar de Wet toekomst pensioenen is capaciteit ingekocht bij de uitbestedingspartners, waardoor een gegarandeerde plek voor de transitie van nieuwe toetredende pensioenfondsen beschikbaar is
• het agenderen, monitoren en evalueren van offertetrajecten
• de periodieke evaluatie van het toetredingsbeleid en customer journey’s

De pensioenkringen van Stap zijn, net als de hele pensioensector, onderhevig aan diverse ontwikkelingen, zoals de rente- en inflatieontwikkelingen, de volatiliteit op de financiële markten, de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, de overgang naar een CO₂ neutrale samenleving en overige nieuwe (Europese) wet- en regelgeving. Als omgevingsrisico is dan ook het risico van het niet tijdig of adequaat inspelen op van buiten Stap komende veranderingen op het gebied van reputatie en ondernemingsklimaat geïdentificeerd.

Met de oprichting en inrichting van Stap is reeds beoogd in te spelen op (toekomstige) ontwikkelingen in de pensioensector. Door het, in afstemming met de strategische partners, voortdurend monitoren van de ontwikkelingen in de pensioensector en financiële markten en het hierop inspelen in de uitvoering van het beleid, acht Stap het netto risico voldoende beheerst. Het bestuur zorgt daarbij voor een adequate en tijdige communicatie naar de deelnemers, belanghebbendenorganen en andere stakeholders van Stap.

Stap heeft onderkend dat risico’s op het gebied van environment (milieu), social (mens en maatschappij) en governance (behoorlijk bestuur) invloed hebben op de waarde van de beleggingen van de pensioenkringen van Stap (financieel risico). En daarnaast dat het risico van ‘greenwashing’ (waarbij beleggingen minder duurzaam blijken te zijn dan beweerd wordt) een belangrijke bron van reputatierisico vormt.

Het duurzaamheidsrisico zoals gedefinieerd in de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR), betreft een gebeurtenis of omstandigheid op ecologisch, sociaal of governance gebied die, indien deze zich voordoet, een werkelijk of mogelijk wezenlijk negatief effect op de waarde van de belegging kan veroorzaken. Daarnaast raken de ESG-risico's ook de andere risicoclusters (strategische, operationele en compliancerisico's).

Stap belegt voor de lange termijn. Daarom is het essentieel om op toekomstige ontwikkelingen te anticiperen om de belangen van pensioengerechtigden te waarborgen. Vanuit deze overtuiging wordt ernaar gestreefd om, met het MVB-beleid, de beleggingsportefeuille toekomstbestendig te houden en significante financiële- en niet-financiële duurzaamheidsrisico’s op het gebied van milieu, mensenrechten, arbeidsomstandigheden of corruptie tijdig te identificeren en te mitigeren. In het MVB-beleid van Stap is beschreven welke maatregelen zijn getroffen om de duurzaamheidsrisico’s te beheersen. Gezien de omvangrijke agenda op het gebied van duurzaamheid heeft Stap de werkgroep MVB ingericht. Binnen de werkgroep wordt het MVB-beleid en de uitvoering daarvan kritisch beschouwd en in eerste aanzet doorontwikkeld. Daarmee draagt de werkgroep niet alleen bij aan de beleidsontwikkeling via de daartoe geëigende beleidsadviescommissies, maar ook aan het compliant zijn op het gebied van actuele wet- en regelgeving voor duurzaamheidsvereisten.

Met de invoering van de Wet toekomst pensioenen staan Nederlandse pensioenfondsen voor de grootste pensioenhervorming ooit. De voorbereidingen hiervoor leggen bij Stap een groot beslag op de agenda van het bestuur en het bestuursbureau. Daarnaast legde de implementatie van de DORA regelgeving, naast de reguliere werkzaamheden, een extra beslag op de beschikbare capaciteit van het bestuur en bestuursbureau. Voor de waarborging van een adequaat besluitvormingsproces is de beheersbaarheid van de bedrijfsvoering voor het bestuur, het bestuursbureau en de belanghebbendenorganen essentieel. In 2024 zijn hiervoor verdere maatregelen getroffen, waaronder het inhuren van externe ondersteuning voor de ontwikkeling van de FPR propositie van Stap en de implementatie van de DORA regelgeving.

Onder het uitbestedingsrisico voor de pensioenkringen verstaat Stap het risico dat de continuïteit, integriteit en/of kwaliteit van de aan derden uitbestede werkzaamheden of door derden ter beschikking gestelde apparatuur en personeel wordt geschaad.

Voor de beheersing van het uitbestedingsrisico heeft Stap onder andere de volgende beheersmaatregelen getroffen:

• Stap  beschikt  over  marktconforme  uitbestedingsovereenkomsten  met  al  haar
  uitbestedingspartners, die voldoen aan de wettelijke regels op het gebied van uitbesteding.
• De afspraken omtrent de uitbestede werkzaamheden en informatieverschaffing zijn contractueel vastgelegd in een Service Level Agreement met bijbehorende kritische performance-indicatoren.
• Stap ontvangt en beoordeelt periodieke rapportages van haar strategische uitbestedingspartners (maand-, kwartaal-, SLA- en risicorapportages), die in de bestuursadviescommissies en bestuursvergaderingen worden besproken.
• Stap vormt een oordeel over de kwaliteit van de interne beheersing bij de uitbestedingspartners en over de maatregelen die de uitbestedingspartners nemen om de kwaliteit te verbeteren op basis van extern gecertificeerde ISAE 3402-type II-verklaringen en aanvullende assurance verklaringen.
• Ook ontvangt Stap van de uitbestedingspartners elk kwartaal een rapportage over de niet financiële risico’s. Deze rapportages worden beoordeeld door Stap en besproken met vertegenwoordigers van het 2e lijns risicomanagement van die partners. 
• Stap voert periodiek strategisch overleg met de uitbestedingspartners en monitort, mede met het oog op de transitie naar de Wet toekomst pensioenen, het verandermanagement van de uitbestedingspartners. Specifiek voor de implementatie van de Wet toekomst pensioenen ontvangt Stap van TKP per kwartaal zowel een voortgangsrapportage als een risicorapportage.

De eventuele gevolgen van de geopolitieke ontwikkelingen voor de pensioenkringen en Stap werden ook in 2024 op de voet gevolgd. Naast het monitoren van de financiële posities van de pensioenkringen en de ontwikkelingen op de financiële markten, werd de impact op de bedrijfsvoering gemonitord. Hierover werd Stap ook periodiek geïnformeerd door de uitbestedingspartners. Van belang hierbij waren onder meer de naleving van de sanctiewetgeving, de verhoogde dijkbewaking in het kader van cybersecurity en de voortdurende toetsing van de Business Continuity Plannen van de uitbestedingspartners aan bestaande en nieuwe zich ontwikkelende scenario's voor bedrijfsonderbreking.

De beschikbaarheid en beveiliging van IT-systemen wordt onderkend als een belangrijk risico. Door het niet beschikbaar zijn van (belangrijke) IT-systemen en/of de IT-omgeving bestaat het risico van operationele verstoringen. Daarnaast bestaat het risico bij niet adequate IT-beveiliging, dat informatie toegankelijk wordt voor niet geautoriseerde gebruikers en/of dat niet geautoriseerde gebruikers het functioneren van de IT-systemen verstoren of veranderen. Dit risico beperkt zich niet tot de IT- omgeving van Stap, maar omvat tevens de IT-omgeving van de uitbestedingspartners. De genoemde IT- risico’s kunnen daarom van invloed zijn op de dienstverlening aan de deelnemers.

Voor de beheersing van het IT-risico heeft Stap onder andere de volgende beheersmaatregelen getroffen:

• Het ICT-beleid, het informatiebeveiligingsbeleid, het uitbestedingsbeleid en het privacy beleid van Stap worden periodiek geëvalueerd en geactualiseerd en er worden maatregelen getroffen ter beheersing van het risico. Het ICT-beleid en het informatiebeveiligingsbeleid zijn gerelateerd aan het uitbestedingsbeleid en hierin zijn adviezen van de externe partij Eraneos voor de compliance met de DORA regelgeving verwerkt.
• Gedurende het jaar monitort Stap of de beheersing van het IT-risico bij de uitbestedingspartners overeenkomt met het beleid aan de hand van onder meer de SLA- en risicorapportages. Daarnaast rapporteren de uitbestedingspartners over de voor het IT-risico getroffen maatregelen en de interne beheersing via de ISAE 3402 type II-rapportages.
• Op basis van de ISAE 3402 type II-rapportages en aanvullende assuranceverklaringen vormt Stap zich een oordeel over de kwaliteit van de interne beheersing voor het IT-risico bij de uitbestedingspartners en over de maatregelen die de uitbestedingspartners nemen om de kwaliteit te verbeteren.
• Daarnaast wordt periodiek een RSA IT/IB uitgevoerd. Daarbij wordt onder andere gebruikgemaakt van het COBIT-raamwerk van de uitbestedingspartners. Belangrijke aandachtsgebieden zijn onder meer cyberrisico’s en datakwaliteit.
• Zowel TKP als Aegon Asset Management hebben in 2024 gerapporteerd dat zij (blijvend) voldoen aan de DNB good practice op het gebied van informatiebeveiliging.

Stap onderkent het toenemende risico op cyberaanvallen gezien de hoge mate van digitalisering van de bedrijfsvoering en de afhankelijkheid hiervan. De analyse van de verhoogde gevoeligheid voor cybercrime maakt deel uit van de RSA ICT en de SIRA. Om dit risico te mitigeren, heeft Stap het ICT- en informatiebeveiligings-beleid geïmplementeerd en maatregelen getroffen. Zo laat de uitvoeringsorganisatie periodiek penetratietesten uitvoeren en worden (mogelijke) beveiligingsproblemen direct opgevolgd. Zowel bij de uitbestedingspartners als bij Stap hebben in 2024 geen incidenten, gerichte aanvallen (zoals DDoS) of andere verstoringen van de dienstverlening plaatsgevonden. Alle maatregelen in het kader van informatiebeveiliging zijn in werking en worden continu gemonitord.

In het kader van het nieuwe pensioenstelsel onderkent Stap het risico dat de IT-systemen hiervoor tijdig aangepast dienen te worden. TKP en Aegon Asset Management informeren Stap tijdens gezamenlijke werksessies en periodiek via rapportages over de voortgang van de wijzigingen die doorgevoerd moeten worden in de (administratieve) systemen als gevolg van de Wet toekomst pensioenen en de herijking van haar veranderportfolio. Stap heeft binnen de governance nadrukkelijk aandacht voor het TKP programma Wet toekomst pensioenen.

Stap opereert als financiële instelling in een omgeving die sterk gereguleerd is en de komende jaren flink verandert. De pensioensector krijgt te maken met aangepaste wetgeving, zoals onder meer de Wet toekomst pensioenen. Daarnaast is sprake van toenemende vereisten op het gebied van maatschappelijk verantwoord beleggen. Tevens lanceert de Europese Commissie (EC) de komende jaren regelgeving om de digitale weerbaarheid te vergroten en om financieel-economische criminaliteit effectiever tegen te gaan.

Voor het vergroten van de digitale weerbaarheid van de sector heeft de Europese Commissie (EC) een voorstel voor een verordening uitgebracht: de Digital Operational Resilience Act (DORA). DORA stelt eisen aan financiële organisaties ten aanzien van IT-risicomanagement, IT-incidenten, het periodiek testen van de digitale weerbaarheid en de beheersing van risico’s bij uitbesteding aan (kritieke) derden. Daarbij wordt rekening gehouden met de grootte, het risicoprofiel en het systeembelang van de individuele organisaties. DORA is met ingang van 17 januari 2025 ingevoerd en Stap heeft zich hier samen met de uitbestedingspartners op voorbereid. Daarvoor heeft Stap een apart project opgezet en wordt daarbij ondersteund door het externe bureau Eraneos.

Ook werkt de EC aan een nieuw kader voor de bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme. Het doel hiervan is een gelijker speelveld te creëren tussen EU-jurisdicties voor het toezicht, gericht op het voorkomen van financieel-economische criminaliteit. Om te zorgen dat dit kader beter werkt, wil de EU een specifieke antiwitwasautoriteit oprichten. Ondertussen zet Nederland in op meer mogelijkheden voor instellingen om onderling informatie uit te wisselen. Kennisdeling vergroot het zicht op financieel-economische criminaliteit.

Bovenstaande ontwikkelingen leiden tot een verhoogd risico dat Stap niet voldoet aan wet- en regelgeving. Ter beheersing van dit juridisch risico maakt Stap gebruik van de binnen het Bestuur, het Bestuursbureau en bij de uitbestedingspartners aanwezige (juridische) kennis en kunde. Tevens heeft Stap een, nieuwe, externe Compliance Officer aangesteld en wordt waar nodig juridische expertise ingehuurd.

Het risico op fraude is onderdeel van het integraal risicomanagement van Stap. Stap besteedt bij het identificeren en inschatten van risico’s met behulp van de Systematische IntegriteitsRisico Analyse (SIRA) specifieke aandacht aan het inschatten van frauderisico’s bij het integriteitsrisico.

De belangrijkste frauderisico’s die Stap heeft geïdentificeerd hebben betrekking op:

• Het risico dat gegevens opzettelijk worden vervalst, weggelaten, toegevoegd of verwijderd uit (delen van) de administratie en archieven van het pensioenfonds in eigen beheer of bij uitvoerders.
• Het risico dat aan een verkeerde partij opdrachten worden verstrekt of werkzaamheden worden uitbesteed.

Stap mitigeert en beheerst deze frauderisico’s met behulp van de beheersmaatregelen die hiervoor zijn getroffen. De belangrijkste beheersmaatregelen zijn:

• het uitvoeren van een jaarlijkse Systematische IntegriteitsRisico Analyse (SIRA); 
• het uitvoeren van een separaat fraude assessment bij het jaarwerk;
• het hanteren van een gedragscode voor alle verbonden personen; 
• de aanwezigheid van een klokkenluidersregeling;
• de processen bij de uitbestedingspartners en; 
• het ingerichte onafhankelijke toezicht.

Het bestuur heeft in 2024 geen vermoedens van fraude gehad.

Naast de hiervoor reeds beschreven risico’s voor Stap vormen het krediet- en liquiditeitsrisico als financiële risico’s op het niveau van Stap een potentiële bedreiging voor de continuïteit van Stap. De belangrijkste financiële risico’s van de pensioenkringen, zoals het renterisico en het liquiditeitsrisico, worden in de risicoparagraaf van de betreffende pensioenkring beschreven.

Stap is opgericht met een startkapitaal van de initiatiefnemers (pensioenuitvoerder TKP Pensioen B.V. en verzekeraar Aegon Nederland N.V.). Daarbij is met Aegon Nederland N.V. overeengekomen dat Aegon Nederland N.V. voor de periode tot 4 juli 2021 garant stond voor (eventuele) exploitatietekorten van Stap. In het licht van de verdere groei van Stap zijn aanvullende afspraken gemaakt over de financiering van de exploitatietekorten. Aegon Nederland N.V. heeft toegezegd voor zover nodig de garantstelling tot eind 2024 te verlengen. Deze aanvullende afspraken zijn vastgelegd in een overeenkomst tussen Stap en Aegon Nederland N.V. Na de fusie tussen Aegon Nederland N.V. en ASR Nederland N.V. heeft ASR Nederland N.V. (a.s.r.) deze afspraken gestand gedaan. Inmiddels is de einddatum van deze garantstelling bereikt en gaat Stap met a.s.r. in gesprek over de afwikkeling daarvan. 

Voor de periode vanaf 1 januari 2025 zijn Stap en Aegon Asset Management Holding B.V. (Aegon AM) financieringsafspraken overeengekomen die in december 2023 in een overeenkomst zijn vastgelegd. Daarnaast is Stap met Aegon AM overeengekomen dat Aegon AM de ontwikkeling van de propositie voor de FPR voorfinanciert.

Het kredietrisico voor Stap betreft het niet nakomen van de afspraken door a.s.r. en Aegon AM. Dit heeft mogelijk een negatieve impact op de financiering en liquiditeit van Stap. Door de kredietwaardigheid van a.s.r. en Aegon AM te monitoren wordt het kredietrisico beheerst.

Het liquiditeitsrisico betreft het risico dat Stap onvoldoende eigen vermogen of werkkapitaal heeft. Dit risico wordt op niveau van Stap gemitigeerd door het periodiek monitoren van de exploitatiebegroting van Stap en door de uitvoering en monitoring van een beheerste en integere bedrijfsvoering. Indien blijkt dat Stap additionele liquiditeiten nodig heeft, dan kan Stap binnen de kaders van de afspraken in de overeenkomsten aanspraak maken op de garantstelling door a.s.r. en Aegon AM.

Het bestuur beheerst de continuïteit van Stap door in de meerjarenbegroting voor de exploitatie van Stap er van uit te gaan dat vanaf boekjaar 2026 geen aanvullende financiering meer nodig is.

Het beleggingsbeleid van Stap is gebaseerd op de doelstellingen en ambities van de afzonderlijke pensioenkringen. Om deze doelstellingen en ambities van de pensioenkringen te realiseren, wordt zo belegd dat een optimaal rendement wordt behaald tegen aanvaardbare risico’s. 

Het fiduciair beheer wordt voor elke pensioenkring uitgevoerd vanuit acht (pensioenkring overstijgende) investment beliefs van Stap:

1. strategisch beleggingsbeleid vormt de belangrijkste beslissing binnen het beleggingsproces
2. beleggingsrisico nemen loont
3. eenvoud als vertrekpunt
4. passief, tenzij de verwachting bestaat dat, rekening houdend met de extra kosten en risico’s van een actieve strategie, een extra rendement ten opzichte van de benchmark of kostenefficiency kan worden behaald
5. naar aanleiding van het strategisch beleggingsbeleid dekt de pensioenkring onbeloond risico af
6. diversificatie voegt waarde toe
7. illiquiditeit verhoogt het rendement
8. maatschappelijk verantwoord beleggen is een verantwoordelijkheid van een pensioenfonds

Tenminste één keer per 3 jaar voert Stap voor elke pensioenkring een asset liability management (ALM) studie uit. De ALM-studie geeft per pensioenkring inzicht in de verwachte toekomstige ontwikkeling van de premie, de toeslagverlening, het pensioenresultaat, de dekkingsgraad en de risico’s die zijn verbonden aan het beleggingsbeleid van de betreffende pensioenkring. De lange termijn strategische assetallocatie van de pensioenkring wordt door middel van de ALM-studie getoetst. 

Het jaar 2024 stond vooral in het teken van de afnemende maar nog steeds hoge inflatie. Door de afnemende inflatie konden centrale banken de rente verlagen maar uiteindelijk was het aantal verlagingen lager dan eerder verwacht door marktpartijen. Mede hierdoor stegen langere rentes voor de meeste ontwikkelde economieën in 2024. Het was vooral aan sterkere bedrijfswinsten te danken dat aandelen en obligaties met een hoger risicoprofiel veelal positieve rendementen behaalden.

De prijs voor olie was stabiel in 2024. Een vat olie in de Verenigde Staten (WTI) begon en eindigde het jaar op USD 72. De gasprijs in Europa liep wel op. Mede door de stijging in het vierde kwartaal steeg de gasprijs in Europa met 50% in 2024. 

Aandelen - ontwikkelde markten
Aandelen in ontwikkelde markten behaalden fors positieve rendementen onder aanvoering van technologie aandelen uit de Verenigde Staten, in het bijzonder de zogenaamde ‘Magnificent 7’ (zeven Amerikaanse aandelen met twee belangrijke eigenschappen: een zeer grote marktkapitalisatie en sterk gerelateerd aan technologie). Het rendement van de index voor ontwikkelde markten bedroeg over het jaar 26,6% (gemeten in euro’s). Het rendement in de Verenigde Staten bedroeg 32,3% en was daarmee hoger dan rendementen in Europa (8,6%) en Japan (15,5%). 

Aandelen in de IT-sector deden het erg goed en stegen gemiddeld met ruim 40%. Ook de sector communicatiediensten steeg fors. Bedrijven uit de materialensector (-1,9%) bleven achter en deze sector was de enige sector met een negatief absoluut rendement. Aandelen met een hoge marktkapitalisatie deden het dit jaar gemiddeld beter dan kleinere bedrijven.

Het rendement (in euro's gemeten) van de duurzame SRI wereldindex bedroeg 18,1% in 2024. Daarmee behaalde de SRI index een lager rendement dan de reguliere index dat een rendement van 26,6% behaalde. Deze lagere performance kan grotendeels verklaard worden door de aandelenselectie in de IT-sector. 

De Duitse 10-jaars rente kende een volatiel verloop en steeg per saldo met ruim 0,3%-punt naar 2,4%. Hoewel de ECB de rente meerdere keren heeft verlaagd bleven beleggers alert op terugkerende inflatie. Toch daalde de break-even inflatie, afgelezen uit Duitse 10-jaars inflatiegerelateerde obligaties, tot onder het door de ECB gewenste niveau van 2%. Eind 2024 bedroeg de 10-jaars break-even inflatie 1,8% tegen 2,0% per eind 2023. 

Obligaties met een wat hoger risicoprofiel presteerden beter dan staatsobligaties en sloten 2024 af met veelal hogere rendementen dan zeer kredietwaardige staatsobligaties. 

Duurzaamheid speelt een prominente rol in onze samenleving. Mensenrechten, klimaat, verlies aan biodiversiteit, goede governance en gezondheid en welzijn krijgen veel aandacht in het maatschappelijke debat. Deze thema’s zullen op termijn een steeds significantere invloed hebben op maatschappijen en economieën. Stap belegt voor de lange termijn. Daarom is het essentieel om op toekomstige ontwikkelingen te anticiperen om de belangen van pensioengerechtigden te waarborgen. Vanuit deze overtuiging streeft Stap er met het MVB-beleid naar om de beleggingsportefeuilles toekomstbestendig te houden en tevens financiële- en reputatierisico’s te mitigeren. 

Stap heeft de overtuiging dat integratie van ESG-factoren (milieufactoren, sociale factoren en governancefactoren) in het beleggingsbeleid het risicoprofiel van een portefeuille verlaagt. Stap ziet maatschappelijk verantwoord beleggen als een verantwoordelijkheid voor een pensioenfonds.

Voor het vormgeven van het MVB-beleid heeft Stap een beleidskader vastgesteld. In dit beleidskader zijn richtlijnen opgenomen voor de invulling van het MVB-beleid binnen de afzonderlijke pensioenkringen. Voor alle pensioenkringen geldt dat alle beleggingen aan het door het bestuur gestelde minimum van het MVB-kader dienen te voldoen. De specifieke invulling kan per pensioenkring, maar ook per beleggingscategorie variëren. De door het bestuur vastgestelde kaders worden in de volgende figuur weergegeven.

Stap valt onder de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR), die op 10 maart 2021 in werking is getreden. Het doel van de SFDR is de transparantie over duurzaamheid te vergroten en hiermee greenwashing te voorkomen. Conform de SFDR wordt Stap als financiële marktdeelnemer geclassificeerd en dient Stap informatie te verstrekken over de mate van integratie van duurzaamheid op het niveau van Stap en op het niveau van de pensioenregelingen. De pensioenregelingen van de pensioenkringen van Stap hebben voornamelijk een financiële doelstelling, waardoor ze als artikel 6 kwalificeren.

In 2024 heeft het Bestuur besloten om rekening te houden met de belangrijkste ongunstige effecten van beleggingsbeslissingen op verschillende duurzaamheidsfactoren (artikel 4 SFDR). De rapportage over de ongunstige effecten met betrekking tot de beleggingsportefeuille van de pensioenkringen, is opgenomen in de bijlage.

Hierna wordt beschreven hoe Stap en de pensioenkringen omgaan met duurzaamheidsrisico’s.

Duurzaamheidsrisico’s niveau Stap
Naar het oordeel van Stap verlaagt maatschappelijk verantwoord beleggen (MVB) in algemene zin het risicoprofiel van de beleggingsportefeuille. Het screenen van de portefeuilles op de naleving van internationale standaarden voor ondernemingen, het voeren van een dialoog met ondernemingen en het doorvoeren van uitsluitingen leiden tot een vermindering van het risico in de portefeuille.

De beoordeling van de duurzaamheidsrisico’s is een integraal onderdeel van de beleggingsprocessen van Stap. Duurzaamheidsrisico’s (of ESG-risico’s) staan voor gebeurtenissen of omstandigheden op ecologisch, sociaal of governance-gebied die, indien ze zich voordoen, een werkelijk of mogelijk wezenlijk negatief effect op de waarde van de belegging kunnen veroorzaken. Stap identificeert mogelijke duurzaamheidsrisico’s onder andere, maar niet uitsluitend, aan de hand van de maatschappelijke trends en wetenschappelijke publicaties.

Stap hanteert voor alle bestuurders en medewerkers een beloningsbeleid dat niet aanzet tot (het nemen van duurzaamheids-) risico’s, risicovol beleggen of minder zorgvuldig risicomanagement. Stap heeft geen variabele of resultaat afhankelijke elementen in de beloningen opgenomen.

Stap past, voor zover mogelijk, een generiek MVB-beleid toe op alle beleggingscategorieën, hetgeen in lijn is met Standaard Stap. Standaard Stap laat een mate van vrijheid toe. Conform het MVB-beleid, hebben de pensioenkringen de mogelijkheid om in oplossingen te beleggen met een andere MVB-signatuur, mits er voldaan wordt aan het wettelijke minimum. Hierna wordt het MVB-beleid van Stap beschreven en de uitvoering van de verschillende onderdelen, verder toegelicht.

Een belangrijk uitgangspunt voor het stewardshipbeleid van Stap is dat alle ondernemingen waarin wordt belegd voldoen aan internationale normen, zoals de OESO-richtlijnen voor Multinationale ondernemingen, de UN Guiding Principles on Business and Human Rights en de UN Global Compact principes. Deze normen omvatten onder meer uitgangspunten op het gebied van mensenrechten, arbeidsrechten, milieu en anti-corruptie.

De fiduciair beheerder van Stap heeft de due diligence cyclus ingericht conform de OESO-richtlijnen. Voor de prioritering gebruikt de fiduciair beheerder een risico-gebaseerde aanpak. Dit betekent dat niet alle geïdentificeerde bedrijven (direct) hoeven te worden aangesproken of uitgesloten van het universum. De selectie van de ondernemingen voor een dialoog wordt bepaald door het Responsible Investment team van Aegon AM.

Stap is van mening dat een constructieve dialoog met ondernemingen kan bijdragen aan de gedragsverbetering van bedrijven ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Een verbetering zal naar de overtuiging van Stap bijdragen aan waardecreatie op lange termijn en aan het belang van de Stap deelnemers. Stap is voorstander van het gebruik van de dialoog als instrument om ESG-risico’s en negatieve impact te voorkomen, verminderen en/of mitigeren.

De beleggingen worden jaarlijks gescreend op het naleven van deze principes. Door screening worden de ESG-risico’s van de portefeuilles in kaart gebracht. Daarnaast vormt screening een indicatie voor de mate waarin beleggingen een mogelijke negatieve impact hebben op mens en milieu.

Het doel van de dialoog is om bedrijven te wijzen op hun tekortkomingen en op het belang van gedragsverbetering. Een dialoog is een meerjarig traject, waar bedrijven gemonitord worden op hun inspanningen en tegelijkertijd voldoende ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering naar een hoger niveau te tillen. Een dialoog, ofwel engagement-traject, duurt in beginsel drie jaar. Het kan voorkomen dat een bedrijf eerder wordt uitgesloten. Dit doet zich voor in het geval dat er wordt geconstateerd dat de dialoog geen gewenste resultaten kan opleveren of dat bedrijven non-compliant zijn, wanneer deze non-compliant status bevestigd wordt. Daar waar een bedrijf zich open opstelt en zichtbaar vooruitgang boekt, kan een engagementtraject echter ook worden verlengd. De resultaten van het engagement-traject worden elk kwartaal aan Stap verstrekt en alle engagement-trajecten worden een keer per jaar uitgebreid besproken.

Bij de jaarlijkse screening van de beleggingen voor 2024 voldeden 49 bedrijven waarin de pensioenkringen van Stap beleggen niet aan het MVB-beleid. Gedurende 2024 is met vrijwel alle ondernemingen een engagement traject gestart of voortgezet. Het merendeel van de ondernemingen heeft hierbij een voortgang laten zien. Bijvoorbeeld door indicaties dat de onderneming concrete stappen heeft gezet rondom het engagement onderwerp of door het uitblijven van nieuwe incidenten

De bedrijven in de portefeuilles van Stap waarmee in 2024 de dialoog is gevoerd zijn weergegeven in de tabel van bijlage 4

De volgende algemene uitgangspunten heeft Stap in 2024 als minimum in haar beleid voor uitsluitingen gedefinieerd:

• Er wordt niet belegd in bedrijven uit of overheidsleningen van Rusland
• Er wordt niet belegd in bedrijven die direct betrokken zijn bij de productie, ontwikkeling, handel en onderhoud van controversiële wapens
• Landen die op basis van universeel erkende veroordelingen mensenrechten schenden op basis van universeel erkende veroordelingen (zoals EU of VN)
• Landen die door Freedom House als ‘niet vrij’ worden geclassificeerd.² Landen met een dermate lage score op het gebied van politieke rechten en burgerlijke vrijheden worden door Freedom House beschouwd als landen met problemen op het gebied van de democratie en rechtsstaat. Zodoende wordt ook een relatief hoge mate van risico op schending van mensenrechten aan deze landen verbonden
• Landen die in Corruption Perceptions Index een score van 30 of lager hebben.³  Hiermee worden landen die door de CPI geclassificeerd worden als meest corrupt uitgesloten.
• Uitsluitingen op basis van de resultaten van dialoog, indien dialoog niet tot de gewenste resultaten leidt

Stap stemt volgens haar stembeleid wereldwijd op aandeelhoudersvergaderingen. Periodiek wordt getoetst of het stembeleid binnen de beleggingsfondsen waarin belegd wordt nog steeds passend is.

Daar waar Stap invloed heeft op de uitvoering van het MVB-beleid binnen de beleggingsfondsen, wordt voor stemactiviteiten gebruik gemaakt van het gespecialiseerde stemadviesbureau ISS. Er wordt in beginsel gestemd conform de ‘ISS International Sustainability Proxy Voting Guidelines’. 

 De guidelines zijn gericht op:

• creatie van aandeelhouderswaarde op de lange termijn (waardebehoud en creatie)
• ondersteuning van een effectieve bedrijfsvoering
• bevordering van redelijke beloningssystemen
• goede corporate governance (rekening houdend met regionale verschillen in governance standaarden)
• het bevorderen van een maatschappelijk verantwoord ondernemingsbeleid t.a.v.: duurzaamheid, werknemersrechten, voorkomen van discriminatie en mensenrechten

In bijzondere gevallen, bijvoorbeeld bij Eumedion alerts, afwijkingen van de Nederlandse Governance Code of sector- brede aandeelhoudersresoluties, kan afgeweken worden van het ISS stemadvies.

Voor de resultaten van stemmen wordt verwezen naar de pensioenkring-specifieke verslagen.

Voor 2025 wordt nagedacht over het nader verkennen van duurzaamheidsvoorkeuren onder deelnemers. Daarnaast is Stap voornemens om te onderzoeken of en hoe een kaderstelling voor impact beleggen, passend bij de uitganspunten en overtuigingen van Stap, ontwikkeld kan gaan worden.

De afgelopen jaren was de ontwikkeling van het nieuwe pensioenstelsel het belangrijkste thema in de pensioensector. Sinds 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen van kracht. De komende jaren begeleidt Stap huidige en toekomstige klanten bij een zorgeloze transitie naar het nieuwe pensioenstelsel. Stap faciliteert zowel solidaire als flexibele premieregelingen en mogelijkheden voor verzekerde regelingen. Daarnaast blijft Stap het huidige FTK uitvoeren voor collectiviteiten die in het huidige pensioenstelsel blijven. 

Op 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen voldoen aan de regels van het nieuwe pensioenstelsel. Het kwalitatief excellent uitvoeren van de pensioenregeling op een efficiënte en effectieve manier staat hoog in het vaandel van Stap. Stap hanteert daarbij de volgende criteria bij het aanvaarden van de opdracht tot uitvoering van een pensioenregeling: haalbaarheid van de ambitie, uitvoerbaarheid, uitlegbaarheid en evenwichtigheid. Daarnaast bereidt Stap zich ook voor op de periode na de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel. De huidige transitie zal immers niet de laatste wijziging zijn in de pensioensector. Stap blijft graag in gesprek met haar klanten om te bezien op welke wijze Stap de schaalvoordelen van een algemeen pensioenfonds nog beter tot uiting kan laten komen zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de dienstverlening. 

Voor de raad van toezicht (rvt) heeft in 2024 de voorbereiding naar het nieuwe pensioencontract op basis van de Wtp centraal gestaan in de aandacht. Met name de activiteiten met betrekking tot de overgang van de Pensioenkring Holland Casino naar de solidaire premieregeling, aanvankelijk beoogd per 1 januari 2025 maar gedurende het jaar op basis van de ervaringen tijdens het proces uitgesteld tot 1 mei 2025, vergde veel overleg en studie naar de diverse aandachtspunten die het traject met zich bracht.

Per 1 juli 2024 kwam een einde aan de benoemingstermijn van Rene Vermeirssen, vanaf de start van algemeen pensioenfonds Stap in 2016 lid van de rvt. De rvt is Rene buitengewoon erkentelijk voor zijn inzet, niet alleen gedurende de twee termijnen dat hij in de rvt heeft gefunctioneerd maar ook voor zijn bijdragen voorafgaande aan de formele start van Stap in 2016. De rvt is verheugd in de persoon van Peter Dorrestijn een waardig opvolger gevonden te hebben. De vergadering van belanghebbendenorganen (VvBO) heeft Peter medio 2024 benoemd als nieuw lid van de rvt.

Artikel 104 van de Pensioenwet geeft aan dat de rvt specifieke aandacht heeft voor evenwichtige belangenafweging en adequate risicobeheersing alsmede beheerste en integere bedrijfsvoering. Het blijvend reflecteren en klankborden vanuit de rvt op het functioneren van het bestuur van Stap ten aanzien van ontwikkeling en uitvoering van beleid behoort hiertoe, evenals de toetsing van de toepassing van de governance code binnen Stap.

Bij de invulling van het intern toezicht hanteert rvt de geactualiseerde Code Pensioenfondsen en de VITP code. Indien deze beide documenten -op onderdelen- niet of niet geheel gevolgd worden, dan wordt aangegeven op grond van welke overwegingen of omstandigheden afgeweken wordt van bepaalde artikelen en uitgangspunten.

De rvt voert jaarlijks tenminste eenmaal overleg met elk afzonderlijk belanghebbendenorgaan (BO) van de pensioenkringen die binnen Stap functioneren. Dit naast de verantwoording die tweemaal per jaar verstrekt wordt aan de VvBO. De rvt heeft ervaren dat dit over en weer extra inzicht geeft in de specifieke gespreks- en aandachtspunten van de afzonderlijke BO’s en het biedt tevens de mogelijkheid zaken aangaande de betreffende pensioenkring “tailormade” te bespreken.

De al vanaf 2023 ingezette werkzaamheden om tijdig te komen tot overgang van allereerst de Pensioenkring Holland Casino en daarna de andere pensioenkringen naar het nieuwe pensioenstelsel heeft een enorme inspanning en intensivering van inzet betekend voor Stap. Door het instellen van de coördinatiecommissie Wtp en het aanstellen van een programmadirecteur heeft Stap de organisatiestructuur gekozen om het proces van overgang goed te laten verlopen. Deze aanpak heeft zich bewezen. De rvt is in alle stappen gedurende het proces op adequate wijze geïnformeerd door het bestuur en het bestuursbureau. Tijdens elke vergadering is de voortgang van het proces samenhangende met de transitie Wtp aan de orde geweest.

De rvt heeft in 2024 vier reguliere rvt vergaderingen en twee extra vergaderingen met betrekking tot het jaarwerk (waaronder overleg met certificerend actuaris en externe accountant) gehouden. De zelfevaluatie werd op 13 maart 2024 gedaan. Tijdens de zelfevaluatie is aandacht besteed aan de onderlinge samenwerking binnen de rvt en gesproken over de samenwerking met het bestuur en bestuursbureau. Ook het gehanteerde governance-model van Stap werd besproken.

Daarnaast werd er vijfmaal vergaderd over het dossier Pensioenkring Holland Casino, eenmaal gezamenlijk met het BO van Holland Casino. Met het bestuur werd zes keer vergaderd waarvan tweemaal in de vorm van een themasessie. Driemaal werd overleg gevoerd in de VvBO waarbij onder meer de respectievelijke (her)benoemingen van Danielle Melis (bestuur) en Peter Dorrestijn (rvt) aan de orde gesteld werden. Ook met alle afzonderlijke BO’s (van de Pensioenkringen Douwe Egberts, SVG, GE Nederland, Multi-client Pensioenkring 2, Eastman, Ballast Nedam, Aon Groep Nederland, Holland Casino, TotalEnergies Nederland) werd overleg gevoerd en eenmaal leverde de rvt een bijdrage aan overleg van het bestuur met Multi-client Pensioenkring 2. Met het BO van Pensioenkring Astellas werd kennis gemaakt.

Verder werd deelgenomen aan een tweetal themasessies gezamenlijk met vertegenwoordigers van de BO’s, in januari en september. Op 12 juni werd tezamen met het bestuur het jaarlijkse bezoek afgelegd bij TKP in Groningen, waar ook Aegon AM een gedeelte van het dagprogramma verzorgde. De dag stond in het teken van de Wtp.

In het verslagjaar heeft de rvt wederom gebruik gemaakt van het geactualiseerde toezichtkader. Besloten is het toezichtkader gelijk te trekken met de jaarcyclus. Daarom geldt het vigerende toezichtkader voor de periode Q3 2024-Q4 2025. Daarna zal het volgende toezichtkader gelden voor de periode Q1 2026 tot en met Q4 2026 en passen binnen de jaarcyclus.Hieronder worden de belangrijkste focuspunten toegelicht.

In het verslagjaar is de voortgang Wtp en meer in het bijzonder de overgang van de Pensioenkring Holland Casino naar de solidaire premieregeling het dossier met de meeste aandacht binnen Stap geweest. Veelvuldig zijn de vorderingen in dit dossier besproken (zie ook hiervoor). Vanuit de rvt is daarbij telkens het oog gehouden dat de opgedane kennis te zijner tijd ook benut kan worden bij de gesprekken met betrekking tot overgang van de andere pensioenkringen in de komende jaren. Het bestuur heeft aanvankelijk ingezet op overgang van Pensioenkring Holland Casino per 1 januari 2025. Gedurende het traject bleek dit niet haalbaar en is de overgang uitgesteld naar 1 mei 2025. Het verdient een groot compliment aan alle direct betrokkenen (met name bestuur en bestuursbureau) maar ook van de uitbestedingspartners dat in maart 2025 groen licht ontvangen is vanuit DNB om de overgang per 1 mei 2025 te realiseren. De rvt spreekt haar grote waardering uit naar de betrokken partijen die dit mogelijk gemaakt hebben en volgt de transitie voor de andere pensioenkringen nauwgezet. Voor de deelnemers betekent de overgang naar een ander pensioencontract een belangrijke stap waarbij aandacht voor communicatie een belangrijk aspect vormt. Stap heeft zich dit zeer ter harte genomen en geeft hieraan veel aandacht.

De rvt volgt nauwgezet de beschikbaarheid van de transitieplannen van de overige pensioenkringen (exclusief Pensioenkring Holland Casino) van Stap en het opstellen van de implementatieplannen.

De rvt kent groot belang toe aan het overleg met de verschillende BO’s. Tenminste eenmaal per jaar wordt overleg gevoerd met elk afzonderlijk BO. In 2024 is gesproken met alle BO’s van de 10 pensioenkringen van Stap. In een open en constructieve sfeer is over en weer inzicht gegeven in de werkwijze en aandacht besteed aan vragen die vanuit de BO’s bestaan met betrekking tot de gesprekspunten tussen rvt en bestuur. Ook heeft de rvt aan de BO’s gevraagd de specifiek relevante onderwerpen per BO aan te geven waarbij de visie van de rvt gevraagd wordt. De rvt heeft zich laten informeren over de relatie met de deelnemers vanuit de respectievelijke pensioenkringen. In 2025 zal wederom met alle pensioenkringen (en dus ook met de meest recent toegetreden Pensioenkring Astellas) overleg gevoerd worden.

Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel wordt veel aandacht besteed aan de beoordeling van datakwaliteit. Dit is de afgelopen jaren al veelvuldig aan de orde geweest, onder meer door de themasessies die zijn gehouden. De rvt is op de hoogte gesteld van de beoordeling van de toets door de externe accountant (AUP - agreed-upon procedures) in het dossier Pensioenkring Holland Casino.

Met de sleutelfunctiehouders is het onderwerp datakwaliteit aan de hand van de rapportages periodiek aan de orde gesteld. Als relatief jong pensioenfonds geeft Stap bij inkomende collectieve waardeoverdrachten hieraan in alle gevallen veel aandacht. Dit ondersteunt het peil van de geconstateerde datakwaliteit binnen Stap.

De rvt realiseert zich dat de werkdruk voor de medewerkers, in de periode richting overgang naar nieuwe pensioenregelingen volgens de  Wtp, aanzienlijk is. Met het bestuur wordt het onderwerp “werklast en werkdruk” regelmatig besproken. De rvt constateert dat het bestuur hier ook acht op slaat en de bezetting van het bestuursbureau hierop heeft aangepast, om de belasting van het bestuursbureau acceptabel te houden.

In het verslagjaar zijn diverse onderwerpen tijdens de vergaderingen van zowel de rvt zelf als met het bestuur besproken. De navolgende onderwerpen kwamen daarbij o.a. aan de orde:

• maand- en kwartaalrapportages van Stap en van de verschillende pensioenkringen
• risicomanagementrapportages
• toezichtkader Q3 2024-Q4 2025
• rapportages sleutelfunctiehouders
• ontwikkelingen Wtp en bijbehorende documenten
• jaarwerk 2023
• bevindingen accountant en certificerend actuaris
• beloning m.b.t. indexatie
• jaarcyclus pensioenkringen
• risicobereidheidsonderzoeken pensioenkringen
• evaluatie strategische uitbestedingspartners
• exploitatie en meerjarenbegroting Stap
• commerciële ontwikkelingen
• garantstelling m.b.t. de exploitatie
• reglement raad van toezicht in verband met aanpassing governance code
• dossier pensioenkring Holland Casino in verband met overgang naar de Solidaire Premieregeling (Wtp)

Krachtens de Pensioenwet heeft de rvt goedkeuring gegeven aan:

• De vaststelling van het Jaarverslag 2023
• Het indienen van het dossier Pensioenkring Holland Casino met betrekking tot overgang naar de solidaire premieregeling bij DNB

 De rvt heeft adviezen gegeven aan het bestuur en de VvBO omtrent:

• De herbenoeming van Danielle Melis als bestuurslid
• De benoeming van Peter Dorrestijn als lid rvt
• De monitoring van de tijdlijn met betrekking tot kritische besluitvormingsmomenten bij de implementatie van de Wtp, in het bijzonder inzake. de pensioenkring Holland Casino
• Voortzetting en tijdigheid bij mogelijke aanpassing van het beleggingsbeleid voor verduurzaming van de beleggingsportefeuille
• Tijdelijke verhoging van de beloning voor bestuursleden in verband met tijdelijk verhoogde inzet en beschikbaarheid
• Ontwikkeling van de exploitatie en de meerjarenbegroting in relatie tot de afspraken met Aegon AM en a.s.r.

De rvt geeft de volgende bevindingen bij de hiervoor aangegeven gespreksonderwerpen:

• De kwaliteit van de maand- en kwartaalrapportages geeft goed inzicht in de ontwikkelingen per pensioenkring en wordt in de reguliere rvt-vergaderingen gemonitord en besproken.
• De aandacht bij invulling van de focuspunten richt zich in toenemende mate op de transitie naar de Wtp. Het bestuur heeft de rvt stelselmatig op de hoogte gehouden van de gesprekken met- en ontwikkelingen in de gesprekken met sociale partners en de BO’s daaromtrent.
• De rvt heeft de voordelen van de structuur met betrekking tot de begeleiding en transitie naar de Wtp kunnen waarnemen, zoals de aanstelling van een programmadirecteur en de instelling van de coördinatiecommissie Wtp met deelname van bestuursleden en medewerkers van het bestuursbureau. De intensieve discussies met de uitvoeringsorganisaties geven vertrouwen in de noodzakelijke doorvoering van komende wijzigingen van pensioenregelingen.
• De rvt is continu op de hoogte gehouden en nauw betrokken bij alle fasen van de geplande overgang van de Pensioenkring Holland Casino naar de solidaire premieregeling.
• De rvt blijft aandacht vragen voor verduurzaming van de beleggingsportefeuille en heeft daarnaast aandacht gevraagd voor de toenemende geopolitieke risico’s.
• Met genoegen stelt de rvt vast dat de werkwijze en rapportering van de sleutelfunctiehouders op professionele wijze is gecontinueerd.
• De rvt heeft ingestemd met het voorstel van het bestuur tot indexatie van de beloningen.
• De rvt heeft kennis genomen van de jaarcyclus pensioenkringen.
• De rvt is geïnformeerd over de jaarlijkse evaluatie van de uitvoeringspartners en stemt in met de conclusie om de samenwerking te continueren.
• De rvt is op de hoogte gesteld van ontwikkelingen ten aanzien van de commerciële trajecten en meent dat er sprake is van een gedegen en zorgvuldige marktbenadering.
• Zichtbaarheid in publicaties en in contact met adviseurs blijft een aandachtspunt, waarbij begrip bestaat voor de belasting van de bestuursleden en de medewerkers van het bestuursbureau.
• De rvt wordt op de hoogte gehouden over de stand van zaken ten aanzien van de contacten met Aegon AM, a.s.r., TKP en de relatie met Stap.
• De rvt ondersteunt de herbenoeming van Danielle Melis als bestuurslid van Stap.

De rvt komt tot de navolgende beoordeling over de gang van zaken in het verslagjaar 2024

• Het bestuur bestuurt het algemeen pensioenfonds Stap op deskundige manier waarbij op de gepaste momenten de juiste keuzes worden gemaakt en tijdig besluiten genomen worden; de inzet van de bestuursleden verdient alle lof en heeft zich bewezen in de voorbereiding en aanpak van de overgang naar pensioenregelingen volgens de Wtp.
• De implementatie van de Wtp zal veel aandacht blijven vragen in de komende jaren, de daartoe opgezette structuur is professioneel. Het bewustzijn dat de transitie gepaard gaat met onzekerheden en risico’s wordt volop beseft en daarnaar wordt gehandeld. De rvt volgt het proces richting Wtp intensief en heeft grote waardering voor de inzet en betrokkenheid van bestuur, bestuursbureau en BO-leden die in het proces betrokken zijn.
• De verdere verduurzaming van de beleggingsportefeuille en de aandacht voor ESG factoren krijgen blijvend aandacht, mede in het kader van risicobeheersing. Het bestuur heeft inzicht gegeven in de gesprekken die daarover zowel met de BO’s als met Aegon AM gevoerd worden en de rvt zal het bestuur daarin blijven volgen.
• De rvt vindt de wijze waarop nieuwe prospects worden benaderd, beoordeeld en toegevoegd aan Stap zorgvuldig en deskundig.
• Blijvende aandacht aan kwaliteit van data en cybersecurity is noodzakelijk, Stap acteert daarop adequaat en bespreekt dit met de uitvoeringspartners, met name TKP.
• Het initiatief om gesprekken te voeren met de afzonderlijke BO’s van de pensioenkringen geeft inzicht in dynamiek per pensioenkring en vergroot kennis bij rvt en BO’s, over en weer, en verbetert en vergroot inzicht en begrip voor lopende discussies. De rvt constateert dat overleg tussen bestuur en BO’s goed verloopt en benadrukt het blijven voeren van constructief overleg met de BO’s, mede gezien de komende trajecten met betrekking tot de overgang naar de Wtp.

Met genoegen en grote waardering kijkt de rvt terug op de constructieve samenwerking met het bestuur van Stap en spreekt zijn tevredenheid uit over de gang van zaken. De inspanningen en aanpak van het dossier Pensioenkring Holland Casino verdienen groot respect en Stap heeft zich als een van de voorlopers laten zien ten aanzien van de uitwerking van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. 

De raad van toezicht kijkt met vertrouwen uit naar de uitdagingen voor 2025.

Het bestuur kijkt met veel genoegen terug op de wijze waarop de raad van toezicht haar rol uitoefent en is de raad van toezicht erkentelijk voor hun inspanningen.

Het bestuur heeft er vertrouwen in dat alle onderwerpen die door de raad van toezicht voor 2025 worden aangedragen, naar tevredenheid van alle betrokkenen onder de aandacht blijven.